Jeśli myślisz o swoim biznesie w modelu franczyzowym lub chcesz innym zaproponować taki model współpracy, ten wpis jest dla Ciebie.
Jak funkcjonuje model biznesowy franczyzy?
Franczyza to niezwykle popularny model biznesowy, który zyskuje coraz większe uznanie na polskim rynku. Jest szczególnie atrakcyjny dla osób, które chcą prowadzić własną działalność gospodarczą, ale obawiają się ryzyka związanego z budowaniem marki od podstaw. Zasada działania franczyzy polega na współpracy pomiędzy dwoma niezależnymi podmiotami: franczyzodawcą, będącym właścicielem marki oraz know-how, i franczyzobiorcą, który prowadzi działalność pod szyldem danej firmy, stosując się do określonych w umowie procedur operacyjnych.
Franczyza stanowi formę licencji, na podstawie której franczyzobiorca uzyskuje prawo do korzystania z marki, procedur, a także wsparcia marketingowego i operacyjnego franczyzodawcy. W zamian zobowiązuje się do wnoszenia określonych opłat – zarówno jednorazowej opłaty początkowej, jak i regularnych opłat licencyjnych.
Franczyza jest zatem swego rodzaju „biznesem w pakiecie”, w którym franczyzobiorca otrzymuje gotowy model biznesowy, materiały promocyjne, system szkoleń oraz stałą pomoc ze strony franczyzodawcy. Dzięki temu unika wielu błędów typowych dla początkujących przedsiębiorców, mogąc skoncentrować się na operacyjnym zarządzaniu firmą.
Franczyza w Polsce - jak to wygląda?
Na rynku polskim istnieje obecnie kilkaset, a według niektórych źródeł nawet do 1,5 tysiąca, systemów franczyzowych obejmujących różnorodne branże – od gastronomii, przez handel detaliczny, aż po usługi finansowe, siłownie czy edukację. Każdy z tych systemów charakteryzuje się odmienną specyfiką, wymaganiami finansowymi oraz zakresem obowiązków, dlatego wybór odpowiedniego partnera wymaga dokładnej analizy. Przykładem franczyzy, która dynamicznie rozwija się w Polsce, jest sieć sklepów convenience Żabka, obecna niemal w każdym mieście. Sieć ta oferuje franczyzobiorcom kompleksowe wsparcie, od szkolenia, przez zaopatrzenie sklepu, aż po szeroko zakrojone kampanie marketingowe.
W artykule omówimy, czym dokładnie jest franczyza, jakie są jej rodzaje, kto za co odpowiada w takim modelu współpracy, jakie ryzyka się z nią wiążą oraz jak wybrać najlepszą ofertę.
Czym jest franczyza?
Franczyza to forma licencjonowanego modelu biznesowego, w którym franczyzobiorca uzyskuje prawo do korzystania z marki, procedur operacyjnych oraz wsparcia marketingowego i operacyjnego franczyzodawcy. W zamian za to zobowiązuje się do wnoszenia ustalonych opłat – zarówno jednorazowej opłaty początkowej, jak i regularnych opłat licencyjnych. System ten można porównać do „biznesu w pakiecie”, gdzie franczyzobiorca otrzymuje gotowy model działalności, materiały promocyjne, system szkoleń oraz stałą pomoc od franczyzodawcy. Taka struktura pozwala uniknąć wielu typowych błędów, które napotykają początkujący przedsiębiorcy, a także skoncentrować się na zarządzaniu operacyjnym.
Jakie są rodzaje franczyzy?
Franczyza może przyjmować różne formy, które różnią się zakresem współpracy i poziomem kontroli ze strony franczyzodawcy. Wyróżniamy między innymi:
Franczyza usługowa
- Franczyzobiorca świadczy usługi pod marką franczyzodawcy, korzystając z jego procedur, wiedzy i standardów. Typowym przykładem są firmy z branży gastronomicznej (jak restauracje McDonald’s), salony fitness, firmy szkoleniowe lub usługi kosmetyczne.
Franczyza systemowa
- Najbardziej kompleksowy model, w którym franczyzodawca przekazuje cały know-how oraz model biznesowy, włącznie z systemem zarządzania, marketingiem, metodami sprzedaży i obsługi klienta. Franczyzobiorca jest zobowiązany do prowadzenia działalności zgodnie z wytycznymi franczyzodawcy, np. kawiarnie Starbucks czy sklepy Żabka.
Franczyza edukacyjna
- to model franczyzy, w którym franczyzodawca oferuje franczyzobiorcom sprawdzony koncept prowadzenia działalności edukacyjnej. Obejmuje szeroką gamę usług edukacyjnych, takich jak szkoły językowe, placówki oferujące korepetycje, ośrodki wczesnego rozwoju dziecka, centra szkoleniowe czy przedszkola. Franczyzodawca dostarcza nie tylko markę i know-how, ale także gotowe programy nauczania, materiały dydaktyczne oraz metodologię pracy z dziećmi lub dorosłymi.
Kto jest kim w umowie franczyzowej?
W umowie franczyzowej występują dwie główne strony:
- Franczyzodawca – Jest właścicielem marki, posiada prawa autorskie oraz doświadczenie biznesowe. To on tworzy zasady współpracy, zapewnia wsparcie, materiały marketingowe, know-how oraz dba o rozwój sieci.
- Franczyzobiorca – Jest to przedsiębiorca, który decyduje się na prowadzenie działalności pod szyldem znanej marki. Korzysta z gotowego modelu biznesowego, wdraża procedury i realizuje wytyczne franczyzodawcy. Mimo że prowadzi własną działalność, jest zobowiązany działać zgodnie z ustalonymi standardami.
Franczyzobiorca, prowadząc działalność pod szyldem znanej marki, jest zobowiązany do ścisłego przestrzegania wytycznych, regularnego raportowania wyników finansowych oraz dbania o jakość usług zgodnie z ustalonymi standardami.
Co ważne, franczyzobiorca działa jako niezależny przedsiębiorca, więc chronią go szczegółowe zapisy umowy franczyzowej.
O czym pamiętać, jeśli jesteś franczyzobiorcą?
Jeżeli jesteś franczyzobiorcą, podjęcie decyzji o przystąpieniu do systemu franczyzowego powinno być poprzedzone wnikliwą analizą zarówno oferty, jak i samego franczyzodawcy.
Przed podpisaniem umowy konieczna jest dokładna weryfikacja wiarygodności przyszłego partnera biznesowego, co obejmuje prześwietlenie jego sytuacji prawnej oraz finansowej.
Warto sprawdzić wszystkie dostępne informacje w rejestrze KRS oraz w rejestrach dłużników, aby upewnić się, że franczyzodawca nie jest obciążony zobowiązaniami, które mogą wpłynąć na stabilność współpracy.
Istotne jest również potwierdzenie czy firma posiada prawo do korzystania ze swojego znaku towarowego. Można to zrobić, przeszukując bazy danych w Urzędzie Patentowym.
Kolejnym krokiem powinno być zweryfikowanie formy prawnej działalności franczyzodawcy. Na przykład, jeżeli działa jako jednoosobowa działalność gospodarcza, może to rodzić ryzyko w przypadku niespodziewanych zmian, takich jak śmierć właściciela. Warto pamiętać, że umowa franczyzowa zawierana jest na lata, dlatego stabilność prawna i finansowa franczyzodawcy ma kluczowe znaczenie dla długoterminowej trwałości relacji biznesowej.
Jeśli potrzebujesz wsparcia w analizie umowy lub chcesz skonsultować z nami kwestie prawne dot. franczyzy, napisz do nas.
Jesteś franczyzodawcą? Zadbaj o prawną ochronę swojej marki!
Jeżeli natomiast jesteś franczyzodawcą, zarejestrowanie swojego znaku towarowego w Urzędzie Patentowym to pierwszy i najważniejszy krok do zbudowania stabilnej sieci franczyzowej. Własność intelektualna, w tym logo i nazwa marki, stanowi fundament Twojego biznesu. Brak odpowiedniej ochrony prawnej naraża markę na ryzyko jej wykorzystania przez konkurencję lub inne podmioty.
Jeśli nie wiesz, jak przeprowadzić ten proces, skontaktuj się z nami – pomożemy Ci zarejestrować znak towarowy oraz zadbać o wszelkie formalności prawne, które zapewnią bezpieczeństwo Twojej działalności. Nasze doświadczenie w zakresie prawa własności intelektualnej pomoże Ci uniknąć błędów, które mogą kosztować Cię utratę kontroli nad marką.
Na co zwrócić uwagę w umowie franczyzowej gdy jesteś franczyzodawcą, a na co gdy jesteś franczyzobiorcą?
Umowa franczyzowa to fundament współpracy pomiędzy franczyzodawcą a franczyzobiorcą, dlatego niezwykle ważne jest dokładne zapoznanie się z jej treścią oraz zrozumienie wszystkich postanowień.
Jeśli jesteś:
- franczyzodawcą, Twoją rolą będzie przygotowanie takiej Umowy. Zawsze gdy wspieramy klientów w przygotowaniu takiej umowy, nie tylko ją przygotowujemy, ale też wyjaśniamy, dlaczego poszczególne postanowienia są ważne. Jako franczyzodawca powinieneś mieć bowiem nie tylko gotową umowę, ale przede wszystkim świadomość tego, co w niej jest zawarte, dlaczego i co jest dla Ciebie ważne i nie podlegające negocjacjom, a co nim może podlegać.
- franczyzobiorcą, Twoją rolą będzie najczęściej zapoznanie się z taką umową. Tu również kluczowa jest świadomość tego, co podpisujesz i czy jest to coś, na co się godzisz i czy to mieści się w Twoim ryzyku biznesowym.
Jakie są kluczowe elementy umowy franczyzowej?
Kluczowe jest przede wszystkim określenie takich elementów jak:
Zakres licencji
To kluczowy element umowy, który określa, w jakim zakresie franczyzobiorca może korzystać z praw udzielonych przez franczyzodawcę. Należy dokładnie przeanalizować, czy umowa przewiduje między innymi:
- Prawo do korzystania z marki lub nie: Określa, czy franczyzobiorca ma prawo do używania nazwy, logo, znaków towarowych oraz całej identyfikacji wizualnej franczyzodawcy.
- Dostęp do systemów operacyjnych lub nie: Czy franczyzobiorca ma możliwość korzystania z oprogramowania, platform internetowych lub systemów zarządzania, które są wykorzystywane przez całą sieć.
- Dostęp do know-how i procedur lub nie: Czy w ramach umowy franczyzobiorca otrzyma dostęp do standardowych procedur, przepisów, dokumentacji oraz metodologii prowadzenia działalności.
Opłaty licencyjne
Umowa franczyzowa powinna zawierać szczegółowy opis wszystkich kosztów związanych z przystąpieniem i prowadzeniem działalności w ramach sieci. Należy zwrócić uwagę na takie opłaty jak:
- Opłata początkowa: czy została przewidziana; Najczęściej jest to jednorazowa kwota, którą franczyzobiorca musi zapłacić przy przystąpieniu do sieci. Może obejmować koszty licencji, szkoleń oraz wsparcia początkowego.
- Opłaty bieżące (tantiemy): Regularne płatności (miesięczne lub kwartalne), które mogą być ustalone jako stała kwota lub procent od przychodów. Opłaty bieżące są najczęściej uzależnione np. od obrotów, ale mogą być także naliczane – w zależności od ustaleń – w przypadku braku obrotów.
- Opłaty marketingowe: Często franczyzodawcy wymagają wkładu w fundusz marketingowy, z którego finansowane są ogólnokrajowe lub regionalne kampanie reklamowe. Celem takich działań jest promocja marki, co wpływa na wizerunek wszystkich firm należących do sieci.
- Inne opłaty: Umowa może zawierać dodatkowe koszty związane z audytami, przedłużeniem licencji, szkoleniami, dostawą materiałów promocyjnych itp. Należy sprawdzić, czy istnieją tzw. ukryte koszty, które mogą obciążać budżet.
Ponadto, warto zwrócić uwagę w Umowie na kwestie związane z terytorium działalności, możliwością ekspansji, wstępnymi szkoleniami i wsparciem operacyjnym oraz warunkami rozwiązania umowy. To jak te elementy zostaną określone, zależy od Stron.
Podsumowanie: franczyza – szansa czy ryzyko?
Franczyza to bez wątpienia sprawdzony model biznesowy, który oferuje gotowy system działania, wsparcie operacyjne oraz uznaną markę. Jednak aby zminimalizować ryzyko i zapewnić sobie stabilność, kluczowe jest dokładne zrozumienie zasad współpracy, przeanalizowanie swojej sytuacji jako franczyzodawcy lub franczyzobiorcy oraz skorzystanie z pomocy prawnika przy kwestiach prawnych dotyczących franczyzy. Tylko dobrze przygotowany model współpracy pozwala w pełni wykorzystać potencjał, jaki niesie ze sobą franczyza.
Wsparcie prawnika to must have w modelu franczyzowym
Jeśli więc myślisz o wejściu na rynek jako franczyzodawca lub franczyzobiorca i planujesz rozwijać swoją firmę w ramach franczyzy – skontaktuj się z nami!
Nasz zespół specjalistów – w zależności od tego, czego potrzebujesz:
- stworzy lub przeanalizuje umowę franczyzy,
- zarejestruje znak towarowy (logo/ nazwę)
- zadba o wszelkie formalności prawne, które zabezpieczą Twoje interesy.
Dzięki naszemu doświadczeniu w tworzeniu i obsłudze systemów franczyzowych, będziesz mieć pewność, że każda decyzja biznesowa jest zgodna z prawem i bezpieczna dla Twojego biznesu.
Twoje dane przetwarzane są zgodnie z naszą Polityką prywatności, m.in. do celów komunikacji z Tobą i udzielenia odpowiedzi na Twoje pytania.
