AI w gabinecie lekarskim – notatki z wizyty, transkrypcja i czat z pacjentem. Co musi przygotować placówka?

AI w gabinecie lekarskim można stosować, ale placówka, która używa narzędzi do transkrypcji wizyty, automatycznych notatek albo czatu z pacjentem, musi zadbać o kilka rzeczy:

  • umowę powierzenia z dostawcą narzędzia,
  • ocenę ryzyka dla danych o zdrowiu a czasami także ocenę skutków przetwarzania,
  • informację dla pacjentów,
  • weryfikację każdej notatki przez lekarza i zasady dla zespołu.

Kodeks Etyki Lekarskiej dodaje, że ostateczną decyzję diagnostyczną i terapeutyczną zawsze podejmuje lekarz.

Najważniejsze informacje

  • Narzędzie AI, które nagrywa albo przetwarza treść wizyty, przetwarza dane o zdrowiu, czyli szczególną kategorię danych (art. 9 ust. 1 RODO).
  • Dostawca takiego narzędzia jest zwykle podmiotem przetwarzającym, więc potrzebna jest umowa powierzenia (art. 28 RODO), a dostawca jest związany tajemnicą informacji o pacjencie (art. 24 ust. 6 ustawy o prawach pacjenta).
  • Wklejanie danych pacjenta do ogólnodostępnego czatu AI bez umowy z jego dostawcą może naruszać tajemnicę lekarską (art. 40 ust. 1 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty) i stanowić naruszenie ochrony danych.
  • Art. 12 Kodeksu Etyki Lekarskiej (obowiązuje od 1 stycznia 2025 r.) wymaga informacji i zgody pacjenta, gdy AI ma zasadnicze znaczenie dla diagnozy lub terapii.
  • Od 2 sierpnia 2026 r. system AI przeznaczony do rozmowy z ludźmi, np. chatbot, musi informować, że rozmówca ma do czynienia z AI (art. 50 ust. 1 AI Act).
  • Obowiązek zapewnienia kompetencji w zakresie AI personelowi korzystającemu z takich systemów (art. 4 AI Act) obowiązuje od 2 lutego 2025 r.
  • Przed wdrożeniem narzędzia przetwarzającego dane o zdrowiu w nowy sposób placówka powinna ocenić, czy potrzebna jest ocena skutków dla ochrony danych (art. 35 RODO).

AI w gabinecie lekarskim - sześć rzeczy do przygotowania przed wdrożeniem asystenta do notatek, transkrypcji i czatu z pacjentem

Dla kogo są te wskazówki?

Wpis jest przeznaczony dla właścicieli i menedżerów prywatnych placówek oraz lekarzy prowadzących własną praktykę, którzy korzystają albo planują korzystać z narzędzi AI: asystentów do notatek z wizyty, transkrypcji rozmowy z pacjentem, czatu na stronie lub w aplikacji, automatycznych odpowiedzi na wiadomości pacjentów.

Dotyczy gabinetów lekarskich i stomatologicznych, klinik, przychodni, gabinetów fizjoterapii i psychologii. Nie opisuję tu obowiązków producentów oprogramowania medycznego ani systemów diagnostycznych używanych w szpitalach.

Jakie przepisy dotyczą AI w gabinecie?

Sztuczna inteligencja w medycynie kojarzy się najczęściej z algorytmami w diagnostyce obrazowej, np. przy opisie tomografii komputerowej. W prywatnym gabinecie AI pojawia się jednak zwykle w prostszych zastosowaniach: transkrypcja wizyty, automatyzacja notatek i zaleceń, tłumaczenie dokumentów, odpowiedzi na wiadomości pacjentów i rejestracja przez czat. Każde z tych zastosowań wymaga innej analizy, bo inne dane trafiają do narzędzia i inna jest rola lekarza.

AI w gabinecie nie ma jednej ustawy. Na placówkę działają jednocześnie cztery zestawy reguł:

  • RODO, czyli rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 – bo narzędzie przetwarza dane o zdrowiu,
  • przepisy o tajemnicy i dokumentacji medycznej: ustawa z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 37 ze zm.) oraz ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 581 ze zm., dalej: ustawa o prawach pacjenta),
  • AI Act, czyli rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1689, oraz polska ustawa z dnia 3 lipca 2026 r. o systemach sztucznej inteligencji (Dz.U. z 2026 r. poz. 1003),
  • Kodeks Etyki Lekarskiej, który nie jest ustawą, ale wiąże lekarzy w ramach odpowiedzialności zawodowej.

Jeśli narzędzie ma cel medyczny, np. samo proponuje rozpoznanie albo ocenia wynik badania, może być też wyrobem medycznym w rozumieniu rozporządzenia (UE) 2017/745 (MDR), co oznacza wymóg oznakowania CE i dodatkowe obowiązki producenta. Asystent, który tylko zamienia rozmowę na tekst i porządkuje notatkę, co do zasady nie ma celu medycznego, ale ocena zależy od tego, co producent deklaruje i co narzędzie faktycznie robi.

Czy lekarz może używać AI do notatek z wizyty?

Tak, pod warunkami. Asystent AI, który przygotowuje projekt notatki z wizyty, jest narzędziem pomocniczym, a odpowiedzialność za treść dokumentacji medycznej ponosi osoba, która dokonuje wpisu. Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie dokumentacji medycznej (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 798 ze zm.) wymaga, żeby system zapewniał identyfikację osoby sporządzającej dokumentację i dokonującej wpisu (§ 1 ust. 6 pkt 3). Co oznacza, że notatka wygenerowana przez AI staje się dokumentacją dopiero wtedy, gdy lekarz ją sprawdzi, poprawi i zatwierdzi jako własną.

Może pomyślisz sobie: skoro narzędzie jest dokładne, to wystarczy rzucić okiem na notatkę przed zapisaniem. Rozumiem, że tak możesz pomyśleć, bo te narzędzia faktycznie oszczędzają czas.

Algorytmy sztucznej inteligencji mogą jednak pomylić nazwę leku, dawkę albo stronę ciała, a w dokumentacji medycznej taki błąd ma znaczenie przy kolejnych wizytach i w ewentualnym sporze z pacjentem.

Dla Ciebie istotne jest to, że zatwierdzenie notatki oznacza przyjęcie odpowiedzialności za jej treść.

Osobną kwestią jest RODO.

Nagrywanie i transkrypcja wizyty oznaczają przetwarzanie danych o zdrowiu w nowy sposób, o którym pacjent powinien zostać poinformowany w klauzuli informacyjnej (art. 13 RODO). Placówka musi też ustalić podstawę prawną tego przetwarzania z art. 9 ust. 2 RODO.

Czego nie robić z danymi pacjentów w narzędziach AI?

Najczęstszy problem nie dotyczy profesjonalnych asystentów medycznych, tylko ogólnodostępnych czatów AI używanych na prywatnych kontach.

Typowa sytuacja wygląda tak:

lekarz wkleja do darmowego czatu treść wyniku badania z imieniem i nazwiskiem pacjenta, żeby szybciej przygotować zalecenia. Dane trafiają wtedy do firmy, z którą placówka nie ma umowy powierzenia, a regulamin usługi może przewidywać wykorzystanie treści do trenowania modelu.

Taka sytuacja może naruszać tajemnicę lekarską (art. 40 ust. 1 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty, art. 13-14 ustawy o prawach pacjenta) i zasady dostępu do dokumentacji, bo dane z dokumentacji mogą przetwarzać tylko osoby wykonujące zawód medyczny i osoby upoważnione przez administratora (art. 24 ust. 2 ustawy o prawach pacjenta).

Dla placówki oznacza to też naruszenie ochrony danych, które trzeba ocenić pod kątem zgłoszenia do UODO. Jak to zrobić, opisuję we wpisie Naruszenie ochrony danych osobowych – co zrobić.

W zasadach dla zespołu warto wprost zapisać:

  • z jakich narzędzi AI wolno korzystać w pracy i na jakich kontach (firmowych, z umową, a nie prywatnych),
  • jakich danych nie wolno wprowadzać do narzędzi bez umowy z dostawcą (imię, nazwisko, PESEL, opis przypadku pozwalający zidentyfikować pacjenta),
  • kto zatwierdza nowe narzędzie przed użyciem,
  • że każdą notatkę, odpowiedź do pacjenta i tłumaczenie przygotowane przez AI sprawdza człowiek,
  • jak zgłaszać pomyłkę albo wysłanie danych do niewłaściwego narzędzia.

Co sprawdzić u dostawcy asystenta AI do dokumentacji?

Dostawca narzędzia do transkrypcji i notatek przetwarza dane pacjentów w imieniu placówki, więc co do zasady jest podmiotem przetwarzającym, a placówka potrzebuje z nim umowy powierzenia spełniającej art. 28 ust. 3 RODO.

Przy narzędziach AI szczególnie ważne są cztery pytania:

Pytanie do dostawcy Dlaczego ma znaczenie
Czy nagrania i transkrypcje są używane do trenowania modelu? dostawca, który wykorzystuje dane we własnym celu, w tym zakresie staje się administratorem (art. 28 ust. 10 RODO)
Gdzie są przetwarzane dane i kto jest podwykonawcą (np. dostawca modelu językowego)? transfer poza Europejski Obszar Gospodarczy wymaga podstawy z rozdziału V RODO
Jak długo przechowywane jest nagranie i czy można je usuwać po zatwierdzeniu notatki? nagranie rozmowy to dodatkowy zbiór danych o zdrowiu, którego nie trzeba trzymać dłużej, niż wymaga cel
Czy narzędzie ma cel medyczny i oznakowanie CE jako wyrób medyczny? narzędzie sugerujące rozpoznanie lub leczenie może być wyrobem medycznym (MDR)

 

Przed wdrożeniem warto też ocenić, czy potrzebna jest ocena skutków dla ochrony danych (DPIA, art. 35 RODO). Wytyczne Grupy Roboczej Art. 29 (WP 248) wskazują jako kryteria wysokiego ryzyka m.in. dane szczególnych kategorii i innowacyjne zastosowanie nowych technologii, a narzędzie AI do nagrywania wizyt zwykle spełnia oba. W gabinecie prowadzonym przez jednego lekarza DPIA co do zasady nie jest obowiązkowa (motyw 91 RODO), ale analiza ryzyka z art. 32 RODO jest potrzebna zawsze.

Czy placówka może mieć chatbota dla pacjentów?

Może, ale od 2 sierpnia 2026 r. pacjent powinien wiedzieć, że rozmawia z systemem AI, chyba że jest to oczywiste z okoliczności (art. 50 ust. 1 AI Act). Formalnie ten obowiązek spoczywa na dostawcy systemu AI, ale placówka, która udostępnia chatbota pod własną nazwą, powinna sprawdzić, czy pacjent dostaje taką informację, a przy własnej konfiguracji narzędzia sama może zostać uznana za dostawcę. Chatbot, który umawia wizyty, odpowiada na pytania o godziny przyjęć i cennik, co do zasady nie jest systemem wysokiego ryzyka. Szerzej o oznaczaniu chatbota i polityce prywatności piszę we wpisie AI na stronie internetowej – oznaczanie, RODO i poufność danych.

Inaczej jest wtedy, gdy chatbot zaczyna odpowiadać na pytania o objawy, leki czy wyniki badań. Pacjenci wpisują wtedy do czatu dane o zdrowiu, a odpowiedzi mogą zostać odebrane jak porada medyczna. Placówka powinna w takim przypadku ograniczyć zakres czatu, przekierowywać pytania medyczne do lekarza i przeanalizować, czy narzędzie nie ma celu medycznego.

Rekomenduję, żeby chatbot placówki odpowiadał tylko na pytania organizacyjne:

  • godziny pracy,
  • cennik, przygotowanie do wizyty opisane w materiałach placówki,
  • umawianie i odwoływanie terminów.

Przy pytaniach o objawy powinien wyświetlać stały komunikat, że nie udziela porad medycznych, i kierować do rejestracji albo lekarza, a w sytuacjach nagłych do numeru alarmowego 112.

Na początku rozmowy chatbot informuje, że użytkownik rozmawia z systemem AI. Scenariusze odpowiedzi warto zatwierdzić na piśmie i okresowo sprawdzać.

Jakie obowiązki z AI Act dotyczą placówki już teraz?

AI Act stosuje się etapami. Placówka jako podmiot stosujący system AI ma dziś przede wszystkim dwa obowiązki:

  • od 2 lutego 2025 r. – zapewnić personelowi korzystającemu z systemów AI odpowiedni poziom kompetencji w zakresie AI (art. 4 AI Act), co opisuję we wpisie AI literacy w praktyce,
  • od 2 sierpnia 2026 r. – zadbać, żeby pacjenci wiedzieli o interakcji z systemem AI tam, gdzie wymaga tego art. 50 AI Act, np. przy chatbocie.

Obowiązki dotyczące systemów AI wysokiego ryzyka zostały przesunięte pakietem Digital Omnibus (rozporządzenie (UE) 2026/1744, w mocy od 27 lipca 2026 r.).

Dla systemów z załącznika III AI Act mają być stosowane od 2 grudnia 2027 r., a dla systemów AI będących elementem produktów objętych prawodawstwem z załącznika I, w tym wyrobów medycznych, od 2 sierpnia 2028 r. Co oznacza, że placówka korzystająca z certyfikowanego oprogramowania diagnostycznego z AI powinna śledzić, jakie instrukcje i obowiązki przekaże jej producent.

Od 28 października 2026 r. można też zwrócić się do Komisji Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji o opinię indywidualną w sprawie stosowania AI Act i polskiej ustawy. Jak działa ta procedura, opisuję we wpisie opinia indywidualna KRiBSI.

Od czego zacząć wdrożenie AI w gabinecie?

Jeśli planujesz asystenta AI w placówce, przejdź krok po kroku przez te etapy:

  • spisz, jakie narzędzia AI zespół już wykorzystuje, także na prywatnych kontach,
  • wybierz narzędzie z umową powierzenia i jasną informacją o trenowaniu modelu i lokalizacji danych,
  • oceń ryzyko i potrzebę DPIA, wpisz narzędzie do rejestru czynności przetwarzania,
  • zaktualizuj klauzulę informacyjną dla pacjentów i ustal, jak informujesz ich o AI w gabinecie,
  • przyjmij zasady korzystania z AI dla personelu i przeszkol zespół,
  • ustal, że każdą notatkę przygotowaną przez AI zatwierdza lekarz.

Jak wygląda współpraca?

Wdrożenie AI w placówce łączy RODO, tajemnicę lekarską, przepisy o dokumentacji medycznej, AI Act i Kodeks Etyki Lekarskiej.

Te same narzędzia mogą być bezpieczne w jednej placówce i ryzykowne w innej, w zależności od konfiguracji, umowy z dostawcą i nawyków zespołu.

  • Jeśli chcesz przejść przez to samodzielnie, zacznij od listy kroków z poprzedniej sekcji i tabeli pytań do dostawcy.
  • Jeśli wolisz zrobić to ze wsparciem, możemy przygotować dla zespołu szkolenie z AI i RODO obejmujące zasady korzystania z narzędzi AI w pracy z danymi pacjentów.
  • Jeżeli chcesz najpierw omówić jedno konkretne narzędzie albo umowę z jego dostawcą, możesz umówić konsultację.

Masz pytanie do swojej sytuacji?

Opisz krótko, jaką placówkę prowadzisz i z jakiego narzędzia AI korzystacie albo planujecie korzystać. Odpowiemy i zaproponujemy kolejny krok.

Ważne: Twoja wiadomość jest objęta poufnością i jest chroniona tajemnicą zawodową.

FAQ – AI w gabinecie lekarskim

Czy lekarz może korzystać z AI do tworzenia notatek z wizyty?

Tak, jeśli placówka ma umowę powierzenia z dostawcą narzędzia, poinformowała pacjentów o przetwarzaniu danych, a lekarz sprawdza i zatwierdza każdą notatkę. Odpowiedzialność za treść dokumentacji ponosi osoba dokonująca wpisu.

Czy pacjent musi zgodzić się na użycie AI w gabinecie?

Według art. 12 Kodeksu Etyki Lekarskiej i komentarza NIL zgoda jest wymagana, gdy AI ma zasadnicze znaczenie dla diagnozy lub terapii. Przy narzędziach jedynie wspomagających lekarza zgoda nie jest wymagana, ale zaleca się informowanie pacjenta. Podstawę przetwarzania danych trzeba ustalić osobno na gruncie RODO.

Czy można wklejać dane pacjenta do ChatGPT?

Do ogólnodostępnego czatu bez umowy z dostawcą nie należy wprowadzać danych pozwalających zidentyfikować pacjenta. Może to naruszać tajemnicę lekarską (art. 40 ust. 1 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty) i stanowić naruszenie ochrony danych.

Czy chatbot na stronie gabinetu musi być oznaczony?

Tak. Od 2 sierpnia 2026 r. system AI przeznaczony do rozmowy z ludźmi musi informować, że rozmówca ma do czynienia z AI, chyba że jest to oczywiste z okoliczności (art. 50 ust. 1 AI Act). Obowiązek formalnie dotyczy dostawcy systemu, ale placówka powinna sprawdzić, czy jej chatbot to spełnia.

Czy asystent AI do dokumentacji to wyrób medyczny?

Co do zasady nie, jeśli tylko zamienia rozmowę na tekst i porządkuje notatkę. Narzędzie, które samo proponuje rozpoznanie albo leczenie, może być wyrobem medycznym w rozumieniu rozporządzenia (UE) 2017/745.

Czy przed wdrożeniem AI trzeba zrobić DPIA?

Często tak, bo narzędzie przetwarza dane o zdrowiu z użyciem nowej technologii (art. 35 RODO). W gabinecie jednego lekarza DPIA co do zasady nie jest obowiązkowa (motyw 91 RODO), ale analiza ryzyka jest potrzebna zawsze.

Od kiedy obowiązuje AI Act w placówkach medycznych?

Etapami: art. 4 (kompetencje personelu) od 2 lutego 2025 r., art. 50 (informowanie o AI) od 2 sierpnia 2026 r., obowiązki dla systemów wysokiego ryzyka od 2 grudnia 2027 r. albo od 2 sierpnia 2028 r. dla AI w wyrobach medycznych.

Ten artykuł ma charakter wyłącznie edukacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda sytuacja wymaga indywidualnej oceny. Jeśli potrzebujesz wsparcia w swojej sprawie, skontaktuj się z nami.

Stan prawny na: 28.10.2026