Dostawca systemu medycznego a RODO; dostawca jako podmiot przetwarzający – co sprawdzić w umowie powierzenia?
Dostawca programu gabinetowego, systemu dokumentacji medycznej albo rejestracji online, który przechowuje dane pacjentów na swoich serwerach, jest co do zasady podmiotem przetwarzającym, a placówka – administratorem.
Umowa powierzenia z takim dostawcą musi zawierać elementy z art. 28 ust. 3 RODO, a przy dokumentacji medycznej także gwarantować stały dostęp do danych, tajemnicę i zwrot danych po zakończeniu współpracy (art. 24 ust. 5-7 ustawy o prawach pacjenta).
Umowa jest istotna szczególnie wtedy gdy w toku współpracy dochodzi do wycieku danych lub innego naruszenia. Wtedy najczęściej wychodzą braki lub błędy w umowach.
W związku z pytaniami, które dostajemy od placówek po incydentach w systemach MyDr i FELG Dent, poniżej zebrałam, co sprawdzić w umowie z dostawcą systemu, zanim ją zaakceptujesz, i na co zwrócić uwagę w umowie, która już obowiązuje.
Najważniejsze informacje
- Placówka jest administratorem danych pacjentów, a dostawca systemu zwykle podmiotem przetwarzającym (art. 4 pkt 7 i 8 RODO).
- Placówka może korzystać wyłącznie z usług dostawcy, który zapewnia wystarczające gwarancje ochrony danych (art. 28 ust. 1 RODO).
- Umowa powierzenia musi mieć formę pisemną, w tym elektroniczną, i zawierać elementy z art. 28 ust. 3 lit. a-h RODO. Może być częścią regulaminu usługi.
- Wykonywanie umowy nie może zakłócać udzielania świadczeń, w szczególności dostępu do dokumentacji bez zbędnej zwłoki (art. 24 ust. 5 ustawy o prawach pacjenta).
- Po zakończeniu przetwarzania dostawca przekazuje dane z dokumentacji placówce (art. 24 ust. 7 ustawy o prawach pacjenta), a system powinien umożliwiać eksport całości danych (§ 1 ust. 6 pkt 8 rozporządzenia w sprawie dokumentacji medycznej).
- RODO nie daje dostawcy 72 godzin na zgłoszenie naruszenia placówce. Ma to zrobić bez zbędnej zwłoki (art. 33 ust. 2 RODO), a konkretny termin warto wpisać do umowy. Termin 72 h to termin dla firmy, dlatego warto odpowiednio zabezpieczyć ten termin dla siebie.
- Podpisanie umowy nie kończy obowiązku nadzoru nad dostawcą. Według Europejskiej Rady Ochrony Danych administrator powinien znać wszystkich podwykonawców w łańcuchu przetwarzania.
Dla kogo są te wskazówki?
Wpis jest przeznaczony dla właścicieli i menedżerów prywatnych placówek: gabinetów lekarskich i stomatologicznych, przychodni, klinik, gabinetów fizjoterapii, psychologii i medycyny estetycznej, które korzystają z zewnętrznego systemu do dokumentacji medycznej, rejestracji wizyt, e-recept, przypomnień SMS albo przechowywania badań obrazowych. Przyda się przy wyborze nowego systemu, przy migracji danych i przy przeglądzie umów po incydencie u dostawcy. Jeśli to Ty jesteś dostawcą i odpowiadasz na pytania placówek, zajrzyj do wpisu Kwestionariusz RODO od kontrahenta – jak na niego odpowiedzieć?.
Kiedy dostawca systemu jest podmiotem przetwarzającym?
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 (RODO) definiuje podmiot przetwarzający jako podmiot, który przetwarza dane osobowe w imieniu administratora (art. 4 pkt 8). Dostawca programu gabinetowego, który przechowuje dokumentację w swojej chmurze, wysyła w imieniu placówki SMS-y z przypomnieniami albo ma zdalny dostęp do systemu przy serwisie, przetwarza dane pacjentów na zlecenie placówki. Co oznacza, że placówka musi zawrzeć z nim umowę powierzenia albo zaakceptować regulamin, który spełnia wymagania art. 28 RODO.
Może pomyślisz sobie: mój system jest zainstalowany na komputerze w gabinecie, więc dostawca niczego nie przetwarza. Rozumiem, że tak możesz pomyśleć, ale to zależy od wielu aspektów.
Jeśli dostawca łączy się zdalnie przy aktualizacjach, ma dostęp do kopii zapasowych albo prowadzi helpdesk z podglądem ekranu, zwykle też uzyskuje dostęp do danych. Jeśli dostawca sprzedał tylko licencję i nigdy nie ma kontaktu z danymi, umowa powierzenia może nie być potrzebna.
Z drugiej strony, jeśli dostawca zaczyna wykorzystywać dane pacjentów do własnych celów, np. do budowy własnych analiz czy rozwijania produktu bez polecenia placówki, w tym zakresie sam staje się administratorem (art. 28 ust. 10 RODO). To sygnał, że zapisy umowy o celach przetwarzania wymagają uważnej analizy.
Takie klauzule nie muszą od razu dyskwalifikować dostawcy, ale nie warto ich akceptować w ogólnym brzmieniu. Rekomenduję dopisanie, że dostawca anonimizuje dane w sposób uniemożliwiający ponowną identyfikację pacjenta, opisuje metodę w dokumentacji udostępnianej placówce, nie łączy danych z innymi zbiorami i nie przekazuje ich innym podmiotom. Jeśli dostawca w rzeczywistości pseudonimizuje dane, np. zastępuje PESEL identyfikatorem, nadal są to dane osobowe i dostawca co do zasady nie może ich wykorzystywać we własnym celu. W razie wątpliwości bezpieczniej poprosić o wyłączenie tej klauzuli dla danych placówki.
Pamiętaj, że dane dot. zdrowia powinny być szczególnie chronione i wynika to nie tylko z RODO, ale także z ustaw szczególnych dot. świadczenia usług zdrowotnych.
Co musi zawierać umowa powierzenia z dostawcą systemu?
Art. 28 ust. 3 RODO wymienia elementy, które umowa powierzenia musi zawierać. Już wyjaśniam, jak każdy z nich wygląda przy systemie medycznym:
| Element umowy | Przepis | Co sprawdzić w umowie z dostawcą systemu |
|---|---|---|
| Przedmiot, czas trwania, charakter i cel przetwarzania, rodzaj danych i kategorie osób | art. 28 ust. 3 zdanie pierwsze | czy umowa wymienia dane o zdrowiu, PESEL, dane przedstawicieli ustawowych, a nie tylko „dane klientów” |
| Przetwarzanie wyłącznie na udokumentowane polecenie administratora | art. 28 ust. 3 lit. a | czy dostawca nie zastrzega sobie prawa do używania danych we własnych celach |
| Poufność osób z dostępem | art. 28 ust. 3 lit. b, art. 24 ust. 6 ustawy o prawach pacjenta | zobowiązanie do tajemnicy obejmujące tajemnicę informacji o pacjencie, także po jego śmierci |
| Środki bezpieczeństwa | art. 28 ust. 3 lit. c, art. 32 RODO | konkretne zabezpieczenia (szyfrowanie, kopie zapasowe, logowanie dostępu, uwierzytelnianie dwuskładnikowe), a nie ogólne „odpowiednie środki” |
| Podwykonawcy | art. 28 ust. 2 i 4, art. 28 ust. 3 lit. d | lista podwykonawców (hosting, SMS, wsparcie techniczne), informacja o zmianach i prawo sprzeciwu |
| Pomoc przy prawach pacjentów | art. 28 ust. 3 lit. e | czy system pozwala szybko przygotować kopię dokumentacji i odpowiedzieć na żądanie pacjenta |
| Pomoc przy bezpieczeństwie, naruszeniach i DPIA | art. 28 ust. 3 lit. f | termin powiadomienia placówki o naruszeniu i zakres informacji |
| Usunięcie albo zwrot danych po zakończeniu umowy | art. 28 ust. 3 lit. g, art. 24 ust. 7 ustawy o prawach pacjenta | format eksportu, termin przekazania, potwierdzenie usunięcia kopii |
| Udostępnianie informacji i audyty | art. 28 ust. 3 lit. h | prawo placówki do audytu albo do otrzymania raportu z audytu lub certyfikatu |
Umowa musi mieć formę pisemną, przy czym RODO wprost dopuszcza formę elektroniczną (art. 28 ust. 9). Co oznacza, że akceptacja regulaminu w panelu systemu może wystarczyć, jeśli ten regulamin zawiera wszystkie wymagane elementy. Warto zachować jego wersję z datą akceptacji, bo dostawcy zmieniają regulaminy.
Co dodatkowo wynika z przepisów o dokumentacji medycznej?
Ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 581 ze zm., dalej: ustawa o prawach pacjenta) dodaje trzy wymagania, których nie ma w zwykłej umowie powierzenia:
- realizacja umowy nie może zakłócać udzielania świadczeń, w szczególności zapewnienia bez zbędnej zwłoki dostępu do danych z dokumentacji (art. 24 ust. 5),
- dostawca jest związany tajemnicą informacji o pacjencie, także po śmierci pacjenta (art. 24 ust. 6),
- gdy dostawca przestaje przetwarzać dane, np. z powodu likwidacji, przekazuje dane z dokumentacji placówce (art. 24 ust. 7).
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 6 kwietnia 2020 r. w sprawie rodzajów, zakresu i wzorów dokumentacji medycznej oraz sposobu jej przetwarzania (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 798 ze zm.) wymaga też, żeby system, w którym prowadzona jest dokumentacja elektroniczna, zapewniał m.in. stały dostęp dla osób uprawnionych, identyfikację osoby dokonującej wpisu, możliwość wydruku oraz eksport całości danych w sposób umożliwiający ich odtworzenie w innym systemie (§ 1 ust. 6). Dla Ciebie istotne jest to, że przy zmianie dostawcy placówka musi móc zabrać całą dokumentację, a umowa nie powinna uzależniać eksportu od dodatkowych opłat bez górnej granicy ani od długiego okresu wypowiedzenia.
Na które zapisy w umowie z dostawcą zwrócić szczególną uwagę?
Poniżej zebrałam zapisy, które w praktyce najczęściej wymagają poprawki albo negocjacji:
- termin zgłoszenia naruszenia – RODO wymaga od podmiotu przetwarzającego zgłoszenia „bez zbędnej zwłoki” (art. 33 ust. 2), a placówka ma 72 godziny na zgłoszenie do UODO; termin w umowie powinien zostawiać placówce czas na własną ocenę, np. 24 godziny,
- zakres informacji o naruszeniu – jakie dane, ilu pacjentów i jakie środki dostawca już podjął; bez tych informacji placówka nie oceni ryzyka,
- lokalizacja danych i transfery – gdzie stoją serwery i czy dane trafiają poza Europejski Obszar Gospodarczy; jeśli tak, na jakiej podstawie z rozdziału V RODO,
- podwykonawcy – pełna lista i mechanizm informowania o zmianach; Europejska Rada Ochrony Danych w opinii 22/2024 z 7 października 2024 r. wskazała, że administrator powinien mieć stale dostępne informacje o tożsamości wszystkich podmiotów przetwarzających i ich podwykonawców,
- eksport i zakończenie umowy – format danych, termin, koszt i potwierdzenie usunięcia kopii u dostawcy,
- ciągłość działania – co się dzieje, gdy system nie działa, jak szybko dostawca przywraca dostęp i jak placówka udostępnia dokumentację w tym czasie,
- ograniczenie odpowiedzialności – limity odpowiedzialności dostawcy, np. do wysokości miesięcznego abonamentu.
Typowa sytuacja wygląda tak: placówka zmienia system po pięciu latach i dopiero wtedy sprawdza, że regulamin przewiduje eksport danych wyłącznie w formacie PDF, osobno dla każdego pacjenta, za dodatkową opłatą ustalaną indywidualnie. Takie zapisy łatwiej poprawić przed podpisaniem niż w trakcie wypowiedzenia.
Minimum, które rekomenduję negocjować, to wyłączenie limitu odpowiedzialności dla szkód wynikających z naruszenia ochrony danych z winy dostawcy albo przynajmniej podniesienie limitu do kwoty, która realnie pokrywa koszty incydentu: obsługę zgłoszenia, zawiadomienie pacjentów i ewentualne roszczenia. Warto też zapytać, czy dostawca ma ubezpieczenie OC obejmujące incydenty bezpieczeństwa. Duzi dostawcy rzadko zmieniają regulamin dla jednej małej placówki, ale warunki odpowiedzialności warto porównać przy wyborze nowego systemu i uwzględnić je w decyzji.
Jak sprawdzić dostawcę przed podpisaniem umowy?
Art. 28 ust. 1 RODO pozwala korzystać wyłącznie z usług podmiotów, które zapewniają wystarczające gwarancje wdrożenia odpowiednich środków technicznych i organizacyjnych. Co oznacza, że to placówka ma wykazać, że sprawdziła dostawcę, zanim powierzyła mu dane. W praktyce sprawdza się:
- czy dostawca ma aktualne certyfikaty albo raporty z audytów bezpieczeństwa (np. ISO/IEC 27001) i czego dokładnie dotyczą,
- gdzie są przechowywane dane i kopie zapasowe,
- czy system ma uwierzytelnianie dwuskładnikowe i rejestruje, kto przeglądał dokumentację,
- jak dostawca reagował na wcześniejsze incydenty i czy informował o nich klientów,
- czy dostawca udostępnia wzór umowy powierzenia do analizy przed zakupem.
Odpowiedzi warto zachować w dokumentacji RODO placówki. Europejska Rada Ochrony Danych podkreśla, że zakres weryfikacji zależy od ryzyka, a przy danych o zdrowiu ryzyko jest wysokie, więc sama deklaracja dostawcy „jesteśmy zgodni z RODO” zwykle nie wystarczy.
Co zrobić z umową, która już obowiązuje?
Wiele placówek zaakceptowało regulamin systemu kilka lat temu i nie wraca do niego.
Po incydentach u dostawców systemów medycznych w 2026 r. warto to zmienić.
Prezes UODO 13 sierpnia 2026 r. zapowiedział kontrolę w spółce MyDr, a 16 września 2026 r. zmienił plan kontroli sektorowych, żeby objąć dodatkowymi kontrolami kolejne podmioty ochrony zdrowia.
Przegląd obowiązującej umowy krok po kroku:
- pobierz aktualną wersję regulaminu i umowy powierzenia z panelu systemu i porównaj ją z wersją, którą zaakceptowano,
- sprawdź elementy z tabeli powyżej i zapisz braki,
- poproś dostawcę o listę podwykonawców i informację o lokalizacji danych,
- ustal, jak wygląda eksport danych i ile kosztuje,
- wpisz dostawcę i podwykonawców do rejestru czynności przetwarzania placówki.
Kto jeszcze w placówce przetwarza dane pacjentów na zlecenie?
Dostawca systemu to najczęściej największy, ale nie jedyny podmiot przetwarzający.
Umowy powierzenia co do zasady są potrzebne także z:
- firmą IT, która serwisuje komputery,
- zewnętrzną rejestracją telefoniczną,
- firmą hostingową strony z formularzem rejestracji,
- biurem rachunkowym, jeśli dostaje dane pacjentów, oraz
- firmą niszczącą dokumentację.
Inaczej wygląda współpraca z laboratorium diagnostycznym, które wykonuje badania i prowadzi własną dokumentację medyczną. W takim przypadku laboratorium może być odrębnym administratorem, a nie podmiotem przetwarzającym. Jeśli natomiast laboratorium działa wyłącznie na zlecenie placówki i według jej instrukcji, w praktyce często zawiera się umowę powierzenia. Rolę trzeba ocenić w konkretnym układzie współpracy.
O roli laboratorium przesądza to, kto decyduje o celu i sposobie przetwarzania danych.
Rekomenduję sprawdzić, jak role zostały opisane w umowie z laboratorium, bo błędne określenie roli może utrudnić ustalenie, kto zgłasza incydent i odpowiada za niego wobec pacjentów.
Jak wygląda współpraca?
Umowa z dostawcą systemu medycznego łączy RODO, ustawę o prawach pacjenta, rozporządzenie o dokumentacji medycznej i warunki handlowe dostawcy.
Ocena, które zapisy są do zaakceptowania, a które trzeba negocjować, zależy od tego, jak placówka korzysta z systemu i ile danych w nim przechowuje.
Jeśli chcesz przejść przez to samodzielnie, porównaj swoją umowę z tabelą z tego wpisu i zapisz pytania do dostawcy.
- Jeśli wolisz zrobić to ze wsparciem, w ramach audytu RODO analizujemy umowy powierzenia z dostawcami i weryfikację podmiotów przetwarzających, a w raporcie wskazujemy, co poprawić albo wynegocjować.
- Jeżeli masz jedną konkretną umowę do oceny przed podpisaniem, możesz umówić konsultację.
Masz pytanie do swojej sytuacji?
Opisz krótko, jaką placówkę prowadzisz, z jakiego systemu korzystacie i czy chodzi o nową umowę, czy o przegląd obecnej. Odpowiemy i zaproponujemy kolejny krok.
FAQ – umowa powierzenia z dostawcą systemu medycznego
Czy z dostawcą programu gabinetowego trzeba podpisać umowę powierzenia?
Co do zasady tak, jeśli dostawca przetwarza dane pacjentów w imieniu placówki, np. przechowuje je w chmurze albo ma do nich dostęp przy serwisie (art. 28 RODO). Umowa może być częścią regulaminu usługi.
Czy akceptacja regulaminu online wystarczy jako umowa powierzenia?
Może wystarczyć. RODO dopuszcza formę elektroniczną (art. 28 ust. 9), pod warunkiem że regulamin zawiera wszystkie elementy z art. 28 ust. 3 RODO. Warto zachować wersję regulaminu z datą akceptacji.
W jakim terminie dostawca musi zgłosić placówce naruszenie?
RODO wymaga zgłoszenia bez zbędnej zwłoki (art. 33 ust. 2) i nie podaje liczby godzin. Konkretny termin, np. 24 godziny, warto wpisać do umowy, bo placówka ma 72 godziny na zgłoszenie do UODO.
Czy dostawca może korzystać z podwykonawców?
Tak, ale tylko za uprzednią pisemną zgodą placówki, szczegółową albo ogólną. Przy zgodzie ogólnej dostawca informuje o zmianach, a placówka może się sprzeciwić (art. 28 ust. 2 RODO).
Co się dzieje z dokumentacją po zakończeniu umowy z dostawcą?
Dostawca przekazuje dane z dokumentacji placówce (art. 24 ust. 7 ustawy o prawach pacjenta) i usuwa albo zwraca dane zgodnie z umową (art. 28 ust. 3 lit. g RODO). System powinien umożliwiać eksport całości danych do innego systemu (§ 1 ust. 6 pkt 8 rozporządzenia w sprawie dokumentacji medycznej).
Czy laboratorium, z którym współpracuje gabinet, to podmiot przetwarzający?
Nie zawsze. Laboratorium wykonujące badania i prowadzące własną dokumentację może być odrębnym administratorem, a laboratorium działające wyłącznie na zlecenie placówki – podmiotem przetwarzającym. Rolę trzeba ocenić w konkretnym układzie współpracy.
Czy placówka odpowiada za wyciek danych u dostawcy systemu?
Placówka jako administrator odpowiada za wybór dostawcy, umowę i własną reakcję na naruszenie, w tym ocenę obowiązku zgłoszenia do UODO. Dostawca odpowiada za naruszenie swoich obowiązków jako podmiot przetwarzający (art. 82 ust. 2 RODO).
Ten artykuł ma charakter wyłącznie edukacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda sytuacja wymaga indywidualnej oceny. Jeśli potrzebujesz wsparcia w swojej sprawie, skontaktuj się z nami.
Stan prawny na: 14.11.2026