Standardy ochrony małoletnich w gabinecie – kogo dotyczą, co muszą zawierać i jak je aktualizować?

Standardy ochrony małoletnich w gabinecie musi mieć co do zasady każda placówka medyczna, w której są lub mogą być leczone osoby poniżej 18 lat (art. 22b ustawy o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich). Termin na ich wprowadzenie minął 15 sierpnia 2024 r., a od tego czasu standardy trzeba oceniać co najmniej raz na dwa lata.

W związku z pytaniami, które dostajemy od gabinetów stomatologicznych, fizjoterapeutycznych, psychologicznych i przychodni, poniżej zebrałam najważniejsze informacje w jednym miejscu: kogo obowiązek dotyczy, co standardy muszą zawierać w placówce, która leczy dzieci, jak sprawdzić personel i współpracowników oraz kiedy i jak aktualizować dokument przygotowany w 2024 r.

Najważniejsze informacje

• Obowiązek wprowadzenia standardów ma organ zarządzający placówką medyczną, w której przebywają lub mogą przebywać małoletni, oraz organizator działalności medycznej skierowanej do małoletnich (art. 22b ustawy).
• Ustawa nie przewiduje progu liczby małoletnich pacjentów ani wyjątku dla gabinetu prowadzonego jednoosobowo.
• Minimalną treść standardów określa art. 22c ust. 1 i 2 ustawy, a dokument ma być dostosowany do charakteru placówki, czyli do badania, zabiegów i wizyt dzieci, a nie do pracy szkoły.
• Przed dopuszczeniem do pracy z małoletnimi pacjentami trzeba sprawdzić każdą osobę w Rejestrze Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym i uzyskać od niej informację z Krajowego Rejestru Karnego (art. 21), także przy umowie B2B lub zleceniu.
• Standardy w wersji pełnej i skróconej dla dzieci muszą być na stronie internetowej i wywieszone w widocznym miejscu w lokalu (art. 22c ust. 7).
• Co najmniej raz na dwa lata gabinet ocenia standardy i dokumentuje wnioski na piśmie (art. 22c ust. 6). Przy standardach wprowadzonych w sierpniu 2024 r. pierwsza ocena przypadała najpóźniej w sierpniu 2026 r.
• Za niewprowadzenie standardów grozi grzywna do 250 zł albo nagana, a przy ponownym stwierdzeniu grzywna nie niższa niż 1000 zł (art. 23b). Ustawa nie przewiduje odrębnej kary za brak oceny.

Dla kogo są te wskazówki?

Wpis jest przeznaczony dla właścicieli i kierowników placówek, w których leczeni są pacjenci poniżej 18 lat: gabinetów stomatologicznych, pediatrycznych, lekarskich innych specjalności, fizjoterapii, gabinetów psychologicznych i psychoterapeutycznych działających w podmiocie leczniczym, poradni logopedycznych w podmiocie leczniczym, przychodni, klinik i gabinetów medycyny estetycznej, które przyjmują pacjentów w wieku 16-17 lat.

Czy mój gabinet musi mieć standardy ochrony małoletnich?

Co do zasady tak, jeżeli w gabinecie są lub mogą być leczone dzieci. Art. 22b ustawy z dnia 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 110 ze zm., dalej: ustawa) wymienia wprost placówki medyczne, do których uczęszczają albo w których przebywają lub mogą przebywać małoletni, oraz organizatorów działalności medycznej skierowanej do małoletnich. Co oznacza, że obowiązek nie zależy od tego, czy dzieci są główną grupą pacjentów, ani od tego, czy gabinet ma umowę z Narodowym Funduszem Zdrowia.

Może pomyślisz sobie: dzieci przychodzą do mnie raz na kilka tygodni i zawsze z rodzicem, więc to mnie nie dotyczy. Rozumiem, że tak możesz pomyśleć, jednak przepis nie wprowadza progu liczby małoletnich pacjentów ani wyjątku dla wizyt z rodzicem. Kryterium z ustawy jest to, że dziecko „może przebywać” w placówce.

Co z praktyką jednoosobową lekarza, fizjoterapeuty albo psychologa?

Ustawa nie wprowadza wyjątku dla praktyki jednoosobowej. Obowiązek dotyczy placówki medycznej, w której przebywają lub mogą przebywać dzieci, bez względu na liczbę osób w zespole. W gabinecie prowadzonym jednoosobowo standardy mogą być krótsze, ale nadal powinny opisywać zasady kontaktu z dzieckiem, procedurę reagowania na sygnały krzywdzenia i osobę odpowiedzialną za zgłoszenia, którą zwykle jest sam specjalista.

Gabinet psychologiczny, apteka, medycyna estetyczna – gdzie są granice obowiązku?

Art. 22b ustawy mówi o placówce i działalności „medycznej”. Gabinet psychologa, psychoterapeuty albo logopedy działający w strukturze podmiotu leczniczego co do zasady mieści się w tym pojęciu. Trudniej ocenić praktykę psychologa prowadzoną poza podmiotem leczniczym, bo katalog z art. 22b nie wymienia wprost działalności psychologicznej, choć art. 21 ustawy (weryfikacja personelu) mówi wprost o „świadczeniu porad psychologicznych” małoletnim.

Podobna wątpliwość dotyczy apteki. Prawo farmaceutyczne nazywa aptekę placówką ochrony zdrowia publicznego (art. 86 ust. 1), a dzieci mogą do niej przyjść, ale nie odnaleźliśmy stanowiska ministerstwa, które rozstrzygałoby, czy apteka jest placówką medyczną w rozumieniu art. 22b. Gabinet medycyny estetycznej prowadzony przez lekarza i przyjmujący pacjentów w wieku 16-17 lat co do zasady jest placówką medyczną.

Co muszą zawierać standardy ochrony małoletnich w placówce medycznej?

Art. 22c ust. 1 ustawy wymienia elementy, które standardy muszą zawierać „w szczególności”, czyli katalog jest otwarty. Ust. 2 dodaje kolejne elementy, a ust. 4 i 5 wymagają uwzględnienia sytuacji dzieci z niepełnosprawnościami oraz przygotowania standardów tak, żeby były zrozumiałe dla małoletnich. Co oznacza, że ustawa określa minimum, a reszta zależy od tego, jak pracuje Twój gabinet.

Element z ustawy	Jak przełożyć go na gabinet?
Zasady bezpiecznych relacji personelu z małoletnim i zachowania niedozwolone (art. 22c ust. 1 pkt 1)	Badanie dziecka, obecność rodzica lub opiekuna, zabiegi wymagające rozebrania, kontakt fizyczny, rozmowy z nastolatkiem, kontakt poza wizytą
Procedura interwencji przy podejrzeniu krzywdzenia (pkt 2)	Co robi lekarz, fizjoterapeuta albo rejestracja, gdy zauważy obrażenia lub usłyszy od dziecka coś niepokojącego
Osoby odpowiedzialne za zawiadomienia, sąd opiekuńczy i „Niebieskie Karty” (pkt 3)	Imiennie lub przez funkcję: kto zawiadamia Policję lub prokuratora, kto składa wniosek do sądu, kto ewentualnie wszczyna procedurę „Niebieskie Karty”
Zasady przeglądu i aktualizacji (pkt 4)	Kto ocenia standardy, jak często, kiedy dodatkowo i jak dokumentuje wnioski
Przygotowanie personelu i jego dokumentowanie (pkt 5)	Szkolenie przed dopuszczeniem do pracy z dziećmi, potwierdzenie szkolenia, szkolenie po zmianach
Udostępnianie standardów rodzicom i dzieciom (pkt 6)	Strona www, poczekalnia, informacja przy rejestracji
Osoby przyjmujące zgłoszenia i udzielające wsparcia (pkt 7)	Osoba w gabinecie, do której personel i rodzice mogą zgłosić zdarzenie, z zastępcą na czas nieobecności
Dokumentowanie i przechowywanie incydentów (pkt 8)	Rejestr zgłoszeń i interwencji, relacja do dokumentacji medycznej, dostęp do notatek
Relacje między małoletnimi, urządzenia z internetem, treści szkodliwe, plan wsparcia (ust. 2)	Poczekalnia, sala ćwiczeń, terapia grupowa, Wi-Fi dla pacjentów, teleporady, plan wsparcia po ujawnieniu krzywdzenia

Jak opisać badanie dziecka i obecność opiekuna?

Badanie i zabieg to sytuacje, które odróżniają gabinet od szkoły. Standardy powinny opisywać, kto może być obecny przy badaniu, kiedy gabinet zaprasza rodzica do środka i jak postępuje, gdy dziecko nie chce obecności rodzica. Ustawa o prawach pacjenta przewiduje, że na życzenie pacjenta przy udzielaniu świadczeń może być obecna osoba bliska, a odmowę jej obecności odnotowuje się w dokumentacji medycznej (art. 21 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 581 ze zm., dalej: u.p.p.).

W standardach przydają się konkretne zasady, np.:

• przy badaniu dziecka obecny jest rodzic, opiekun albo druga osoba z personelu, chyba że dziecko świadomie sobie tego nie życzy,
• personel uprzedza dziecko, co będzie robił, i pyta o zgodę na kontakt fizyczny,
• przy zabiegach wymagających rozebrania ciało odsłania się partiami, a w gabinecie nie przebywają osoby, których obecność nie jest potrzebna.

Co z pacjentem, który ma 16 lat i przychodzi bez opiekuna?

Pacjent, który ukończył 16 lat, ma prawo do wyrażenia zgody na badanie i inne świadczenia (art. 17 ust. 1 u.p.p.), ale co do zasady potrzebna jest także zgoda przedstawiciela ustawowego (art. 32 ust. 2 i 5 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty, t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 37 ze zm., dalej: u.z.l.). Co oznacza, że wizyta szesnastolatka bez rodzica wymaga przemyślanych zasad: czy gabinet przyjmuje wcześniej udzieloną pisemną zgodę rodzica, jak kontaktuje się z rodzicem i kto przebywa w gabinecie w trakcie wizyty.

Jak uregulować zdjęcia, nagrania i kontakt online z pacjentem?

Ustawa wymaga, żeby standardy określały zasady korzystania z urządzeń z dostępem do internetu i procedury ochrony dzieci przed zagrożeniami w sieci oraz treściami utrwalonymi w innej formie (art. 22c ust. 2 pkt 2 i 3). W gabinecie przekłada się to najczęściej na trzy obszary:

• Zdjęcia do dokumentacji medycznej – wykonywane tylko sprzętem placówki, przechowywane w systemie dokumentacji, a nie w telefonie prywatnym członka personelu.
• Zdjęcia „przed i po” do mediów społecznościowych – w przypadku dzieci najbezpieczniej ich nie publikować albo dopuścić tylko po zgodzie przedstawiciela ustawowego i dziecka, bez twarzy i bez danych pozwalających je rozpoznać.
• Teleporady i komunikatory – kontakt z pacjentem poniżej 18 lat przez oficjalne kanały gabinetu, bez prywatnych numerów i prywatnych kont personelu w mediach społecznościowych.

Ministerstwo Sprawiedliwości w odpowiedzi na interpelację nr 4569 z 17 października 2024 r. wskazało, że standardy mogą obejmować także zasady ochrony danych osobowych i wizerunku dziecka, zgodnie z RODO. Zdjęcie dziecka z gabinetu zwykle ujawnia informacje o jego zdrowiu, a skutki wycieku takich danych pokazują sprawy opisane we wpisach o wycieku danych z MyDr i wycieku danych z FELG Dent.

Tajemnica lekarska a zawiadomienie o krzywdzeniu – jak to pogodzić?

To częste pytanie przy analizie procedury interwencji. Lekarz ma obowiązek zachować w tajemnicy informacje związane z pacjentem (art. 40 ust. 1 u.z.l.), ale tajemnica nie obowiązuje m.in. wtedy, gdy tak stanowią ustawy, oraz gdy jej zachowanie może stanowić niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia pacjenta lub innych osób (art. 40 ust. 2 pkt 1 i 3 u.z.l., podobnie art. 14 ust. 2 u.p.p. dla innych zawodów medycznych).

W standardach warto rozróżnić trzy poziomy obowiązku:

• Obowiązek prawny z art. 240 § 1 Kodeksu karnego – dotyczy m.in. wiarygodnej wiadomości o zabójstwie, ciężkim uszczerbku na zdrowiu, zgwałceniu w typach kwalifikowanych, wykorzystaniu seksualnym osoby bezradnej i czynności seksualnej z dzieckiem poniżej 15 lat (art. 148, 156, 197 § 3-5, 198, 200 k.k.). Niezawiadomienie jest przestępstwem.
• Obowiązek z art. 304 § 2 Kodeksu postępowania karnego – dotyczy instytucji państwowych i samorządowych, np. samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej, które w związku ze swoją działalnością dowiedziały się o przestępstwie ściganym z urzędu.
• Społeczny obowiązek z art. 304 § 1 k.p.k. – dotyczy każdego, także prywatnego gabinetu, w przypadku pozostałych przestępstw ściganych z urzędu, np. znęcania się nad dzieckiem.

Niezależnie od tego, gdy dobro dziecka jest zagrożone, gabinet może zawiadomić sąd opiekuńczy (rodzinny). Przy przemocy domowej przedstawiciele ochrony zdrowia należą do podmiotów, które realizują procedurę „Niebieskie Karty” (art. 9a ust. 3 pkt 5 i art. 9d ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy domowej, t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1673 ze zm.). Standardy wskazują osobę odpowiedzialną za „Niebieskie Karty” w instytucjach, które mają takie uprawnienie (art. 22c ust. 1 pkt 3 ustawy). W sytuacji bezpośredniego zagrożenia życia dziecka personel dzwoni pod numer 112.

Jak dokumentować zgłoszenia, żeby nie mieszać ich z dokumentacją medyczną?

Art. 22c ust. 1 pkt 8 ustawy wymaga określenia sposobu dokumentowania i zasad przechowywania ujawnionych lub zgłoszonych incydentów. W gabinecie trzeba więc rozdzielić dwie rzeczy. Opis obrażeń i wyniki badania trafiają do dokumentacji medycznej pacjenta, bo dotyczą jego stanu zdrowia. Notatka o zgłoszeniu, podjętej interwencji, zawiadomieniu i osobach, które o sprawie wiedzą, w praktyce trafia zwykle do odrębnego rejestru zdarzeń, do którego dostęp ma tylko osoba odpowiedzialna i kierownik.

Jak sprawdzić personel i współpracowników przed pracą z dziećmi?

Art. 21 ustawy nakłada obowiązki przed nawiązaniem stosunku pracy albo przed dopuszczeniem osoby do innej działalności związanej z leczeniem małoletnich lub świadczeniem im porad psychologicznych. Co oznacza, że dotyczy to nie tylko pracowników na umowie o pracę, ale też lekarzy i fizjoterapeutów na kontraktach B2B, osób na zleceniu, stażystów i wolontariuszy, jeżeli mają kontakt z małoletnimi pacjentami.

Weryfikacja obejmuje:

• Rejestr Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym – gabinet sprawdza osobę w Rejestrze z dostępem ograniczonym i w Rejestrze osób, wobec których Państwowa Komisja do spraw przeciwdziałania wykorzystaniu seksualnemu małoletnich poniżej lat 15 wydała postanowienie o wpisie (art. 21 ust. 2), a wydruk dołącza do akt osobowych albo dokumentacji współpracownika (art. 21 ust. 9).
• Informację z Krajowego Rejestru Karnego – przedkłada ją sama osoba, w zakresie przestępstw wskazanych w art. 21 ust. 3: przeciwko życiu i zdrowiu, przeciwko wolności seksualnej i obyczajności, z art. 189a i art. 207 k.k. oraz z ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii.
• Dokumenty od cudzoziemców – osoba z obywatelstwem innego państwa przedkłada także informację z rejestru karnego tego państwa, a każdy składa oświadczenie o państwach, w których mieszkał w ostatnich 20 latach (art. 21 ust. 4-7). Oświadczenia zawierają klauzulę: „Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia” (art. 21 ust. 8).

Może zapytasz: współpracuję z tym ortodontą od dziesięciu lat, naprawdę muszę go sprawdzać? Już odpowiadam. Ustawa nie przewiduje wyjątku dla wieloletniej współpracy ani dla osób, które mają prawo wykonywania zawodu. Wyjątek z art. 21 ust. 10 dotyczy członków rodziny i osób znanych osobiście rodzicowi, gdy to rodzic dopuszcza je do działalności wobec własnego dziecka, więc w gabinecie praktycznie nie ma zastosowania.

Dopuszczenie osoby do pracy z małoletnimi pacjentami bez sprawdzenia jej w Rejestrze grozi karą aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny nie niższej niż 1000 zł (art. 23 ust. 2 ustawy). Ta sankcja jest surowsza niż kara za brak samych standardów.

Gdzie opublikować standardy i jak przygotować wersję dla dzieci?

Standardy muszą być udostępnione na stronie internetowej gabinetu i wywieszone w widocznym miejscu w lokalu, w wersji zupełnej oraz skróconej, przeznaczonej dla małoletnich (art. 22c ust. 7 ustawy). Wersja skrócona zawiera informacje istotne dla dzieci. W gabinecie są to zwykle: kto może być obecny przy badaniu, że dziecko może powiedzieć „stop” albo poprosić o rodzica, do kogo może się zwrócić, gdy coś je niepokoi, oraz numery telefonów zaufania dla dzieci i młodzieży.

W praktyce sprawdza się wersja skrócona na jednej stronie A4, powieszona w poczekalni na wysokości wzroku dziecka, a na stronie internetowej obie wersje w stopce obok polityki prywatności.

Jak przygotować personel do stosowania standardów?

Standardy określają zakres kompetencji osoby odpowiedzialnej za przygotowanie personelu, zasady tego przygotowania i sposób jego dokumentowania (art. 22c ust. 1 pkt 5). Ustawa nie określa formy ani częstotliwości szkolenia. W gabinecie sprawdza się zwykle krótkie szkolenie dla całego zespołu, łącznie z rejestracją, z potwierdzeniem uczestnictwa podpisem albo w systemie, oraz szkolenie każdej nowej osoby przed rozpoczęciem pracy z dziećmi.

Jak często trzeba aktualizować standardy ochrony małoletnich w gabinecie?

Art. 22c ust. 6 ustawy wymaga, żeby co najmniej raz na dwa lata ocenić standardy w celu zapewnienia ich dostosowania do aktualnych potrzeb oraz zgodności z obowiązującymi przepisami. Wnioski z oceny należy pisemnie udokumentować. Co oznacza, że obowiązkowa jest ocena i jej udokumentowanie, a aktualizacja dokumentu jest jej skutkiem wtedy, gdy ocena wykaże potrzebę zmian.

Same standardy mają określać zasady swojego przeglądu i aktualizacji (art. 22c ust. 1 pkt 4). Jeżeli Twoje standardy nie mają takiego rozdziału, jego uzupełnienie warto zapisać jako pierwszy wniosek z oceny.

Od kiedy liczyć dwa lata i czy termin dla standardów z 2024 r. już minął?

Ustawa nie wskazuje daty, od której liczy się dwuletni okres. Bezpieczniej liczyć go od dnia wprowadzenia standardów w gabinecie. Termin na wprowadzenie standardów upłynął 15 sierpnia 2024 r. (art. 10 ustawy z dnia 28 lipca 2023 r. o zmianie ustawy – Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. z 2023 r. poz. 1606). Gabinety, które wprowadziły standardy w tym terminie, powinny więc przeprowadzić pierwszą ocenę najpóźniej w sierpniu 2026 r.

Jeżeli gabinet wprowadził standardy później, np. po otwarciu w 2025 r., dwa lata liczą się od tej późniejszej daty. Jeżeli termin już minął, a oceny nie było, warto przeprowadzić ją jak najszybciej i we wnioskach wpisać rzeczywistą datę oceny, bez antydatowania dokumentu.

Kto przeprowadza ocenę i jak ją udokumentować?

Ustawa nie określa, kto ma przeprowadzić ocenę. Może to być osoba wskazana w standardach jako odpowiedzialna za ich przegląd, kierownik albo właściciel gabinetu, a także podmiot zewnętrzny, np. kancelaria. W praktyce dobrze sprawdza się krótka ankieta wśród personelu oraz dzieci i ich opiekunów, raport osoby odpowiedzialnej i decyzja właściciela albo kierownika gabinetu. To rozwiązanie praktyczne, a nie wymóg ustawy.

Ocena przebiega krok po kroku:

1. Zbierz obecną wersję standardów, decyzję o ich wprowadzeniu, wersję skróconą, potwierdzenia szkoleń, wydruki z Rejestru i rejestr zgłoszeń.
2. Porozmawiaj z zespołem, łącznie z rejestracją, o zapisach, których nie da się zastosować.
3. Przeanalizuj zdarzenia z ostatnich dwóch lat: zgłoszenia, interwencje i sytuacje niejasne.
4. Porównaj standardy z aktualnymi przepisami i aktualnymi wytycznymi Ministerstwa Sprawiedliwości, które Zespół do Spraw Ochrony Małoletnich aktualizuje co 2 lata (art. 22s ust. 4 pkt 4 ustawy).
5. Udokumentuj wnioski na piśmie i zdecyduj, czy wystarczy aneks, czy potrzebna jest nowa wersja.
6. Przeszkol personel ze zmian i wymień wersję na stronie internetowej oraz w poczekalni.

Pisemne wnioski, które da się później wykazać przy kontroli, zawierają zwykle:

• datę oceny i okres, którego dotyczy,
• osoby, które przeprowadziły ocenę, i listę przeanalizowanych dokumentów,
• ustalenia: co jest aktualne, a co wymaga zmiany,
• podsumowanie zdarzeń z ostatnich dwóch lat bez danych pozwalających zidentyfikować dziecko,
• rekomendowane zmiany z terminem i osobą odpowiedzialną,
• podpis kierownika albo właściciela gabinetu.

Co sprawdzić podczas oceny standardów w gabinecie?

Obszar	Pytanie kontrolne
Osoby odpowiedzialne	Czy wskazane osoby nadal pracują w gabinecie i czy mają zastępców?
Świadczenia	Czy standardy obejmują wszystkie usługi dla dzieci, także te dodane po 2024 r.?
Zespół	Czy każda osoba dopuszczona do pracy z dziećmi od ostatniej oceny została sprawdzona w Rejestrze i przedstawiła informację z KRK, także przy umowie B2B?
Szkolenia	Czy nowe osoby zostały przeszkolone i czy jest na to potwierdzenie?
Zgłoszenia	Czy rejestr zdarzeń jest prowadzony i czy procedura zadziałała w praktyce?
Technologia	Czy standardy opisują teleporady, komunikatory, zdjęcia i Wi-Fi dla pacjentów tak, jak gabinet z nich dziś korzysta?
Publikacja	Czy na stronie i w poczekalni wisi aktualna wersja pełna i skrócona?

Kiedy aktualizować standardy przed upływem dwóch lat?

Dwa lata to termin maksymalny. Standardy mają być dostosowane do aktualnych potrzeb placówki, więc w praktyce aktualizacja bywa potrzebna wcześniej. Najczęstsze sytuacje to:

• Zmiana w zespole – odchodzi osoba odpowiedzialna za zgłoszenia albo za przygotowanie personelu, dochodzą nowi współpracownicy.
• Nowe usługi – gabinet wprowadza teleporady, terapię online, poradnię dziecięcą, ortodoncję, fizjoterapię uroginekologiczną dla nastolatek albo zabiegi estetyczne dla pacjentów w wieku 16-17 lat.
• Zmiana przepisów lub wytycznych – nowelizacja ustawy, nowe wytyczne Ministerstwa Sprawiedliwości albo nowe materiały dla placówek medycznych.
• Incydent – zgłoszenie lub interwencja, która pokazała, że procedura nie działa albo jest niejasna.
• Zmiana lokalu lub struktury – nowa filia, przeprowadzka, przekształcenie praktyki w spółkę, zmiana kierownika podmiotu leczniczego albo przejęcie gabinetu.

Typowy przykład: gabinet stomatologiczny wprowadził standardy w sierpniu 2024 r., w 2025 r. zaczął współpracować z drugim ortodontą na kontrakcie B2B i odpowiadać pacjentom przez komunikator, a w 2026 r. odeszła osoba odpowiedzialna za zgłoszenia. Dokument istnieje, ale procedura nie odpowiada rzeczywistości, więc aktualizacja była potrzebna już przy zmianie w zespole, a nie dopiero przy dwuletniej ocenie.

Nowelizacje ustawy z 2026 r. (Dz.U. z 2026 r. poz. 187 i 421) nie zmieniły przepisów o standardach i weryfikacji personelu (art. 21, 22b, 22c i 23b). Ocena przeprowadzana w 2026 r. może więc stwierdzić brak zmian ustawowych w tym zakresie, ale nadal powinna sprawdzić zmiany w samym gabinecie.

Standardy ze wzoru izby lub z internetu – czy wystarczą?

W 2024 r. wiele gabinetów korzystało z darmowych wzorów: materiału Naczelnej Izby Lekarskiej dla gabinetów stomatologicznych, wytycznych Ministerstwa Sprawiedliwości albo wzorów przygotowanych dla szkół. Rozumiem ten wybór, bo termin był krótki. Sam fakt korzystania ze wzoru nie jest błędem, bo NIL wskazuje, że w małej praktyce standardy nie muszą być obszernym opracowaniem.

Problem pojawia się wtedy, gdy wzór nie został dostosowany. Ustawa wymaga dostosowania standardów do charakteru i rodzaju placówki (art. 22c ust. 1). Dokument skopiowany ze wzoru dla szkoły albo przedszkola zwykle nie opisuje badania, zabiegu, wizyty bez rodzica ani zdjęć w dokumentacji medycznej, a wskazuje funkcje, których w gabinecie nie ma, np. wychowawcę albo pedagoga. Przy ocenie po dwóch latach taki dokument częściej wymaga nowej wersji niż aneksu.

Kto kontroluje standardy w gabinecie i jakie są sankcje?

Wójt, burmistrz, prezydent miasta, starosta i marszałek województwa kontrolują wykonywanie obowiązków z art. 21 i 22b w zakresie swojej właściwości, a uprawnienie do kontroli ma też organ zarządzający lub nadzorujący placówkę (art. 22x ustawy). Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia w zakresie swojej właściwości może kontrolować wprowadzenie standardów i sprawdzanie personelu w Rejestrze (art. 22z), a Państwowa Inspekcja Pracy kontroluje u pracodawcy sprawdzanie Rejestru (art. 22y). Przy stwierdzeniu naruszenia organ powiadamia Policję lub prokuratora.

Naruszenie	Sankcja	Podstawa
Niewprowadzenie standardów	grzywna do 250 zł albo nagana	art. 23b ust. 1
Ponowne stwierdzenie niewprowadzenia standardów	grzywna nie niższa niż 1000 zł oraz świadczenie pieniężne do 10 000 zł	art. 23b ust. 2, art. 24a ust. 2
Dopuszczenie osoby bez sprawdzenia w Rejestrze	areszt, ograniczenie wolności albo grzywna nie niższa niż 1000 zł oraz świadczenie pieniężne do 10 000 zł	art. 23 ust. 2, art. 24a ust. 2
Niedopełnienie obowiązku przedłożenia informacji z KRK i oświadczeń	areszt, ograniczenie wolności albo grzywna nie niższa niż 1000 zł	art. 23 ust. 3
Brak oceny standardów co dwa lata	brak odrębnej sankcji w ustawie	–

Co grozi, jeśli gabinet nie przeprowadził oceny?

Ustawa nie przewiduje odrębnej kary za brak oceny standardów co dwa lata ani za brak pisemnych wniosków. Art. 23b dotyczy niewprowadzenia standardów. Nie oznacza to jednak, że brak oceny nie ma znaczenia. Kontrolujący sporządza protokół z zaleceniami pokontrolnymi (art. 22x ust. 5), a dokument z nieaktualnymi osobami odpowiedzialnymi trudno obronić jako standardy, które realnie działają.

Przy okazji oceny standardów gabinety często porządkują też dokumentację ochrony danych pacjentów. Zakres tej dokumentacji opisuję we wpisie RODO dla gabinetu stomatologicznego.

Jak wygląda współpraca?

Standardy w gabinecie wymagają połączenia przepisów ustawy o ochronie małoletnich z przepisami o prawach pacjenta, tajemnicy zawodowej i ochronie danych, a także z praktyką konkretnej placówki: kto przyjmuje dzieci, jak wyglądają wizyty i kto w zespole współpracuje na podstawie umów cywilnoprawnych. Gotowy wzór nie rozstrzygnie tych kwestii za gabinet.

Jeśli chcesz przejść przez to samodzielnie, zacznij od tabeli kontrolnej z tego wpisu i udokumentuj wnioski z oceny na piśmie. Jeśli wolisz zrobić to ze wsparciem, przygotowujemy standardy ochrony małoletnich dla gabinetów: analizujemy obecny dokument, przygotowujemy pisemne wnioski z oceny i poprawki albo tworzymy standardy od początku, razem z wersją skróconą dla dzieci i szkoleniem personelu. Jeżeli chcesz najpierw omówić jedną konkretną wątpliwość, np. praktykę jednoosobową albo weryfikację współpracowników B2B, możesz umówić konsultację.

FAQ – standardy ochrony małoletnich w gabinecie

Czy gabinet stomatologiczny musi mieć standardy ochrony małoletnich?

Co do zasady tak, jeżeli leczone są w nim dzieci (art. 22b ustawy). Ustawa nie uzależnia obowiązku od liczby małoletnich pacjentów ani od wielkości zespołu.

Czy fizjoterapeuta albo psycholog pracujący sam musi mieć standardy?

Ustawa nie przewiduje wyjątku dla praktyki jednoosobowej. Jeżeli specjalista przyjmuje dzieci, co do zasady powinien wprowadzić standardy. W małym gabinecie dokument może być krótki, ale musi opisywać zasady kontaktu z dzieckiem i procedurę reagowania.

Czy współpracownika na B2B trzeba sprawdzić w Rejestrze Sprawców?

Tak. Art. 21 ustawy obejmuje także dopuszczenie do działalności związanej z leczeniem małoletnich na innej podstawie niż umowa o pracę. Gabinet sprawdza osobę w Rejestrze, a ona przedkłada informację z KRK, a w przypadku cudzoziemca także informację z rejestru karnego państwa obywatelstwa.

Jak często trzeba aktualizować standardy ochrony małoletnich?

Ustawa wymaga oceny standardów co najmniej raz na dwa lata i pisemnego udokumentowania wniosków (art. 22c ust. 6). Aktualizacja jest potrzebna wtedy, gdy ocena wykaże zmiany, a także wcześniej, np. po zmianie w zespole, wprowadzeniu nowych usług albo po incydencie.

Czy standardy wdrożone w 2024 r. trzeba teraz zaktualizować?

Trzeba je ocenić. Przy liczeniu od dnia wprowadzenia standardów gabinety, które zrobiły to do 15 sierpnia 2024 r., powinny przeprowadzić pierwszą ocenę najpóźniej w sierpniu 2026 r. Czy dokument wymaga zmian, wynika z tej oceny.

Czy za brak oceny standardów grozi kara?

Ustawa nie przewiduje odrębnej sankcji za brak oceny. Art. 23b przewiduje grzywnę do 250 zł albo naganę za niewprowadzenie standardów, a przy ponownym stwierdzeniu grzywnę nie niższą niż 1000 zł.

Gdzie trzeba opublikować standardy w gabinecie?

Na stronie internetowej gabinetu i w widocznym miejscu w lokalu, np. w poczekalni, w wersji pełnej i skróconej dla dzieci (art. 22c ust. 7 ustawy).

Czy wzór standardów z izby albo z internetu wystarczy?

Wzór może być punktem wyjścia, ale ustawa wymaga dostosowania standardów do charakteru i rodzaju placówki (art. 22c ust. 1). Dokument musi opisywać pracę Twojego gabinetu, wskazywać osoby, które w nim pracują, i świadczenia, których udzielacie dzieciom.

Ten artykuł ma charakter wyłącznie edukacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda sytuacja wymaga indywidualnej oceny. Jeśli potrzebujesz wsparcia w swojej sprawie, skontaktuj się z nami.

Stan prawny na: 27.10.2026