Podmiot leczniczy a indywidualna praktyka – czym się różnią i kiedy przejść z praktyki na podmiot leczniczy?

Podmiot leczniczy a indywidualna praktyka to dwie formy wykonywania działalności leczniczej, które różnią się przede wszystkim tym, kto udziela świadczeń. W praktyce zawodowej lekarz, pielęgniarka, położna albo fizjoterapeuta udziela ich co do zasady osobiście, a podmiot leczniczy może zatrudniać personel medyczny i prowadzić gabinet, przychodnię albo klinikę w dowolnej formie przewidzianej dla działalności gospodarczej (art. 4 i art. 5 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej).

W związku z pytaniami, które dostajemy od lekarzy, lekarzy dentystów i fizjoterapeutów otwierających albo rozwijających gabinet, poniżej zebrałam najważniejsze informacje o różnicach między obiema formami oraz o tym, kiedy i jak przejść z praktyki na podmiot leczniczy.

Najważniejsze informacje

• Działalność leczniczą wykonuje się jako podmiot leczniczy (art. 4 ustawy o działalności leczniczej) albo jako praktykę zawodową lekarza, pielęgniarki, fizjoterapeuty lub diagnosty laboratoryjnego (art. 5). Wykonywanie zawodu w ramach praktyki nie jest prowadzeniem podmiotu leczniczego (art. 5 ust. 3).
• Katalog praktyk jest zamknięty: indywidualna praktyka w formie jednoosobowej działalności gospodarczej albo grupowa praktyka w formie spółki cywilnej, jawnej lub partnerskiej (art. 5 ust. 2). Spółka z o.o. albo spółka komandytowa może wykonywać działalność leczniczą tylko jako podmiot leczniczy.
• Lekarz w indywidualnej praktyce może zatrudniać osoby niebędące lekarzami do czynności pomocniczych, a innego lekarza co do zasady tylko w celu stażu podyplomowego albo szkolenia specjalizacyjnego (art. 53 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty). W grupowej praktyce świadczeń udzielają wyłącznie wspólnicy albo partnerzy.
• Praktykę zawodową wpisuje do rejestru podmiotów wykonujących działalność leczniczą (RPWDL) okręgowa rada lekarska, okręgowa rada pielęgniarek i położnych albo Krajowa Rada Fizjoterapeutów, a podmiot leczniczy wojewoda (art. 106 ust. 1).
• Obie formy muszą co do zasady mieć pomieszczenia spełniające wymagania (art. 22), obowiązkowe ubezpieczenie OC (art. 25), regulamin organizacyjny (art. 23) i dokumentację medyczną. Regulamin praktyki jest węższy niż regulamin podmiotu leczniczego (art. 24 ust. 3).
• Przejście z praktyki na podmiot leczniczy wymaga nowego wpisu w RPWDL u wojewody, a nie tylko zmiany dotychczasowego wpisu.

Dla kogo są te wskazówki?

Wpis jest przeznaczony dla lekarzy i lekarzy dentystów, fizjoterapeutów, pielęgniarek i położnych, którzy zakładają własny gabinet albo już go prowadzą i planują rozwój: zatrudnienie drugiego specjalisty, wspólny gabinet z innym lekarzem, założenie spółki albo poszerzenie zakresu usług. Przyda się też lekarzom, którzy podpisują kontrakt B2B ze szpitalem albo kliniką i muszą wybrać właściwy rodzaj praktyki.

Czym jest praktyka zawodowa, a czym podmiot leczniczy?

Ustawa z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 156 ze zm., dalej: udl) używa pojęcia „podmiot wykonujący działalność leczniczą”. Obejmuje ono zarówno podmiot leczniczy, jak i lekarza, pielęgniarkę, fizjoterapeutę albo diagnostę laboratoryjnego wykonujących zawód w ramach praktyki zawodowej (art. 2 ust. 1 pkt 5 udl). Co oznacza, że wiele obowiązków z ustawy dotyczy obu form jednocześnie, choć zakres niektórych z nich jest różny.

Praktyka zawodowa to forma, w której osoba wykonująca zawód medyczny prowadzi działalność leczniczą jako przedsiębiorca i sama udziela świadczeń. Ustawa wymienia cztery zawody, które mogą wykonywać działalność w tej formie: lekarz (w tym lekarz dentysta), pielęgniarka (w tym położna), fizjoterapeuta i diagnosta laboratoryjny (art. 5 ust. 1 i art. 2 ust. 2 pkt 3 i 4 udl).

Podmiot leczniczy to organizator udzielania świadczeń. Podmiotami leczniczymi są m.in. przedsiębiorcy „we wszelkich formach przewidzianych dla wykonywania działalności gospodarczej” (art. 4 ust. 1 pkt 1 udl), a także fundacje i stowarzyszenia, których statut dopuszcza działalność leczniczą, oraz publiczne zakłady opieki zdrowotnej. Prawa i obowiązki podmiotu wykonuje jego kierownik (art. 4 ust. 2 udl).

Może zapytasz: skoro prowadzę gabinet stomatologiczny na jednoosobowej działalności, to czy jestem podmiotem leczniczym? Już odpowiadam. To zależy od tego, jak gabinet jest wpisany do rejestru. Ta sama jednoosobowa działalność gospodarcza może być indywidualną praktyką lekarską albo podmiotem leczniczym, bo przedsiębiorca będący osobą fizyczną również może prowadzić podmiot leczniczy.

Jakie są rodzaje praktyk lekarskich?

Art. 5 ust. 2 pkt 1 udl przewiduje dla lekarzy siedem rodzajów praktyki:

• indywidualną praktykę lekarską,
• indywidualną specjalistyczną praktykę lekarską – wymaga specjalizacji odpowiadającej zakresowi świadczeń (art. 18 ust. 2 udl),
• indywidualną praktykę lekarską wyłącznie w miejscu wezwania – np. wizyty domowe bez własnego gabinetu (art. 18 ust. 3 udl),
• indywidualną specjalistyczną praktykę lekarską wyłącznie w miejscu wezwania,
• indywidualną praktykę lekarską wyłącznie w zakładzie leczniczym na podstawie umowy z podmiotem leczniczym prowadzącym ten zakład,
• indywidualną specjalistyczną praktykę lekarską wyłącznie w zakładzie leczniczym na podstawie takiej umowy,
• grupową praktykę lekarską w formie spółki cywilnej, spółki jawnej albo spółki partnerskiej.

Lekarz prowadzący indywidualną praktykę musi m.in. mieć prawo wykonywania zawodu, nie może być zawieszony w tym prawie, musi dysponować pomieszczeniem odpowiadającym wymaganiom z art. 22 udl, uzyskać wpis do CEIDG i zawrzeć umowę ubezpieczenia OC (art. 18 ust. 1 udl).

Czym różni się praktyka fizjoterapeutyczna, pielęgniarska i położnicza?

Fizjoterapeuta może prowadzić indywidualną praktykę fizjoterapeutyczną, praktykę wyłącznie w miejscu wezwania, praktykę wyłącznie w zakładzie leczniczym na podstawie umowy z podmiotem leczniczym oraz grupową praktykę fizjoterapeutyczną (art. 5 ust. 2 pkt 3 udl). Ustawa nie przewiduje dla fizjoterapeutów odrębnej praktyki specjalistycznej. Warunki wykonywania praktyki fizjoterapeutycznej określa art. 19a udl.

Pielęgniarka ma do wyboru te same rodzaje praktyk co lekarz, w tym praktykę specjalistyczną (art. 5 ust. 2 pkt 2 i art. 19 udl). Na gruncie udl pojęcie „pielęgniarka” obejmuje także położną (art. 2 ust. 2 pkt 3 udl), więc położna prowadzi praktykę na tych samych zasadach. Dodatkowym warunkiem jest brak przerwy w wykonywaniu zawodu dłuższej niż 5 lat w okresie ostatnich 6 lat przed złożeniem wniosku o wpis (art. 19 ust. 1 pkt 4 udl).

Kto udziela świadczeń w praktyce, a kto w podmiocie leczniczym?

To najważniejsza różnica między obiema formami. Lekarz wykonujący indywidualną praktykę lekarską, także specjalistyczną albo w miejscu wezwania, może zatrudniać osoby niebędące lekarzami do wykonywania czynności pomocniczych (współpracy) (art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty, t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 37 ze zm., dalej: u.z.l.). Innego lekarza może zatrudnić co do zasady tylko w celu odbywania stażu podyplomowego albo szkolenia specjalizacyjnego i musi poinformować o tym organ prowadzący rejestr (art. 53 ust. 2 i 3 u.z.l.). Co oznacza, że lekarz dentysta w indywidualnej praktyce może zatrudnić asystenta stomatologicznego i osobę do obsługi rejestracji, ale nie drugiego lekarza dentystę, który przyjmowałby własnych pacjentów.

W grupowej praktyce świadczeń zdrowotnych mogą udzielać wyłącznie lekarze, fizjoterapeuci albo pielęgniarki będący wspólnikami albo partnerami spółki (art. 18 ust. 7, art. 19 ust. 5 i art. 19a ust. 4 udl). Jeżeli więc do spółki cywilnej dwóch lekarzy dołącza trzeci lekarz jako pracownik albo współpracownik na kontrakcie, a nie jako wspólnik, grupowa praktyka przestaje być właściwą formą.

Podmiot leczniczy nie ma takich ograniczeń. Musi zapewnić, żeby świadczeń udzielały wyłącznie osoby wykonujące zawód medyczny i spełniające wymagania zdrowotne (art. 17 ust. 1 pkt 3 udl), ale może je zatrudniać na umowę o pracę albo współpracować z nimi na podstawie umów cywilnoprawnych. Przy kontraktach B2B z personelem trzeba pamiętać o ryzyku przekwalifikowania umowy, które opisuję we wpisie o konsekwencjach przekwalifikowania umowy B2B przez PIP.

Czy w praktyce fizjoterapeutycznej albo pielęgniarskiej można zatrudnić drugą osobę?

Art. 53 u.z.l. dotyczy wyłącznie lekarzy. Ani udl, ani ustawy o zawodzie fizjoterapeuty i o zawodach pielęgniarki i położnej nie zawierają podobnego przepisu, który wprost określałby, kogo może zatrudnić fizjoterapeuta albo pielęgniarka prowadzący indywidualną praktykę. Istotą praktyki zawodowej jest jednak osobiste wykonywanie zawodu, więc zatrudnienie drugiego fizjoterapeuty, który samodzielnie prowadzi terapię swoich pacjentów, co do zasady wskazuje, że właściwą formą jest podmiot leczniczy.

W jakiej formie prawnej można prowadzić praktykę, a w jakiej podmiot leczniczy?

Indywidualną praktykę prowadzi się wyłącznie w formie jednoosobowej działalności gospodarczej, a grupową wyłącznie w formie spółki cywilnej, spółki jawnej albo spółki partnerskiej (art. 5 ust. 2 udl). Katalog jest zamknięty. Lekarze, którzy chcą działać przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością, spółkę komandytową albo prostą spółkę akcyjną, mogą to zrobić tylko w formie podmiotu leczniczego.

Podmiot leczniczy może działać w każdej formie przewidzianej dla działalności gospodarczej, także jako jednoosobowa działalność gospodarcza (art. 4 ust. 1 pkt 1 udl). Właścicielem podmiotu leczniczego nie musi być osoba wykonująca zawód medyczny.

Wybór formy wpływa też na odpowiedzialność za długi firmy. Przedsiębiorca prowadzący jednoosobową działalność odpowiada całym swoim majątkiem, o czym piszę we wpisie czy jednoosobowa działalność odpowiada całym majątkiem. Jeżeli rozważasz podmiot leczniczy w formie spółki kapitałowej, w kancelarii zajmujemy się też rejestracją spółki z o.o., razem z umową spółki dopasowaną do wspólników z różnymi rolami w gabinecie.

Jak zarejestrować praktykę zawodową albo podmiot leczniczy w RPWDL?

Działalność leczniczą można rozpocząć dopiero po uzyskaniu wpisu do rejestru podmiotów wykonujących działalność leczniczą (art. 103 udl). Organ prowadzący rejestr zależy od formy (art. 106 ust. 1 udl):

Forma	Organ prowadzący rejestr
Praktyka lekarza i lekarza dentysty	okręgowa rada lekarska właściwa dla miejsca wykonywania praktyki
Praktyka pielęgniarki i położnej	okręgowa rada pielęgniarek i położnych właściwa dla miejsca wykonywania praktyki
Praktyka fizjoterapeuty	Krajowa Rada Fizjoterapeutów
Praktyka diagnosty laboratoryjnego	Krajowa Rada Diagnostów Laboratoryjnych
Podmiot leczniczy	wojewoda właściwy dla siedziby albo miejsca zamieszkania podmiotu

Rejestracja przebiega krok po kroku:

1. Wpis do CEIDG (jednoosobowa działalność, spółka cywilna) albo do KRS (spółka jawna, partnerska, kapitałowa). Przy indywidualnej praktyce wpis do CEIDG jest jednym z warunków jej wykonywania (art. 18 ust. 1 pkt 4 udl).
2. Przygotowanie pomieszczenia spełniającego wymagania, chyba że praktyka ma być wykonywana wyłącznie w miejscu wezwania albo w zakładzie leczniczym innego podmiotu.
3. Zawarcie umowy ubezpieczenia OC najpóźniej w dniu poprzedzającym rozpoczęcie działalności (art. 25 ust. 2 udl).
4. Złożenie wniosku o wpis z danymi z art. 100, 101 albo 102 udl, razem z oświadczeniem składanym pod rygorem odpowiedzialności karnej (art. 100 ust. 2 udl).
5. Uiszczenie opłaty za wpis. Wynosi ona 2% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku za ubiegły rok przy praktyce zawodowej oraz 10% tej kwoty przy podmiocie leczniczym (art. 105 ust. 1 udl). Zmiana wpisu kosztuje połowę tej opłaty (art. 105 ust. 2 udl).

Organ dokonuje wpisu w terminie 30 dni od wpływu wniosku. Jeżeli tego nie zrobi, a od złożenia wniosku minęło 40 dni, można rozpocząć działalność po uprzednim pisemnym zawiadomieniu organu, chyba że organ wezwał do uzupełnienia wniosku w ciągu 7 dni od jego otrzymania (art. 104 ust. 1 i 2 udl). Każdą zmianę danych objętych wpisem trzeba zgłosić w ciągu 14 dni. Za spóźnienie organ może nałożyć karę pieniężną do dziesięciokrotności minimalnego wynagrodzenia za pracę (art. 107 ust. 1 i 2 udl).

Jakie obowiązki ma praktyka, a jakie podmiot leczniczy?

Większość obowiązków dotyczy obu form, bo ustawa adresuje je do „podmiotu wykonującego działalność leczniczą”. Różnice dotyczą głównie zakresu regulaminu i wysokości ubezpieczenia.

Czy praktyka też musi mieć regulamin organizacyjny?

Tak, co do zasady. Sposób i warunki udzielania świadczeń określa regulamin organizacyjny ustalany przez kierownika podmiotu wykonującego działalność leczniczą (art. 23 ust. 1 udl), a więc także przez lekarza albo fizjoterapeutę prowadzącego praktykę. Regulamin praktyki jest krótszy, bo nie stosuje się do niego m.in. przepisów o strukturze organizacyjnej zakładu i współdziałaniu komórek organizacyjnych (art. 24 ust. 3 udl). Regulaminu nie muszą mieć praktyki wykonywane wyłącznie w zakładzie leczniczym na podstawie umowy z podmiotem leczniczym, jeżeli nie prowadzą monitoringu pomieszczeń (art. 23 ust. 2 udl).

Rozumiem, że regulamin w jednoosobowym gabinecie może wydawać się formalnością. Ten dokument ma jednak skutek widoczny dla pacjenta: informacje o zakresie świadczeń, opłacie za udostępnienie dokumentacji medycznej i opłatach za świadczenia trzeba wywiesić w miejscu udzielania świadczeń i zamieścić na stronie internetowej (art. 24 ust. 2 udl).

W podmiocie leczniczym regulamin określa dodatkowo strukturę zakładu leczniczego, przebieg procesu udzielania świadczeń w poszczególnych komórkach i sposób kierowania nimi (art. 24 ust. 1 udl). Kierownikiem w rozumieniu ustawy jest w spółce kapitałowej jej zarząd, a w innych podmiotach osoba uprawniona do kierowania nimi i ich reprezentowania (art. 2 ust. 2 pkt 1 udl).

Jakie wymagania musi spełniać lokal gabinetu?

Pomieszczenia i urządzenia muszą odpowiadać wymaganiom odpowiednim do rodzaju działalności i zakresu świadczeń, w szczególności w zakresie warunków ogólnoprzestrzennych, sanitarnych i instalacyjnych (art. 22 ust. 1 i 2 udl). Szczegóły określa rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 26 marca 2019 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakim powinny odpowiadać pomieszczenia i urządzenia podmiotu wykonującego działalność leczniczą (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 402). Dotyczy ono zarówno praktyk, jak i podmiotów leczniczych. Nie stosuje się ich do gabinetów udzielających wyłącznie teleporad (art. 22 ust. 3a udl).

Jak wysokie musi być obowiązkowe OC?

Każda forma musi mieć ubezpieczenie OC obejmujące szkody wynikające z udzielania świadczeń albo z niezgodnego z prawem zaniechania ich udzielania (art. 25 ust. 1 pkt 1 udl). Minimalne sumy gwarancyjne określa § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 kwietnia 2019 r. w sprawie obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej podmiotu wykonującego działalność leczniczą (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 272):

• praktyka lekarska (indywidualna i grupowa) – równowartość 75 000 euro na jedno zdarzenie i 350 000 euro na wszystkie zdarzenia,
• praktyka pielęgniarki i fizjoterapeuty (indywidualna i grupowa) – równowartość 30 000 euro i 150 000 euro,
• podmiot leczniczy udzielający świadczeń ambulatoryjnych – równowartość 75 000 euro i 350 000 euro,
• podmiot leczniczy prowadzący szpital – równowartość 100 000 euro i 500 000 euro.

Przy przejściu z praktyki na podmiot leczniczy potrzebna jest nowa polisa wystawiona na podmiot.

Kto prowadzi dokumentację medyczną i kto jest administratorem danych?

Podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych prowadzi, przechowuje i udostępnia dokumentację medyczną oraz zapewnia ochronę danych w niej zawartych (art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 581 ze zm., dalej: u.p.p.). Dokumentację przechowuje się co do zasady przez 20 lat od końca roku kalendarzowego, w którym dokonano ostatniego wpisu (art. 29 ust. 1 u.p.p.). Rodzaje i wzory dokumentacji określa rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 6 kwietnia 2020 r. w sprawie rodzajów, zakresu i wzorów dokumentacji medycznej oraz sposobu jej przetwarzania (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 798 ze zm.).

W praktyce indywidualnej administratorem danych pacjentów jest co do zasady lekarz albo fizjoterapeuta prowadzący praktykę, a w podmiocie leczniczym sam podmiot, np. spółka. Personel, który nie wykonuje zawodu medycznego, ma dostęp do dokumentacji na podstawie upoważnienia administratora (art. 24 ust. 2 pkt 2 u.p.p.). Z dostawcą systemu do dokumentacji trzeba zawrzeć umowę powierzenia przetwarzania danych (art. 24 ust. 5 u.p.p. i art. 28 RODO), co pokazała m.in. sprawa opisana we wpisie o wycieku danych z MyDr. Pozostałe dokumenty ochrony danych opisuję we wpisie RODO dla gabinetu stomatologicznego.

Czy forma działalności zmienia obowiązki wobec dzieci, w reklamie i wobec NFZ?

Nie zmienia ich w istotny sposób. Standardy ochrony małoletnich musi mieć co do zasady każda placówka medyczna, w której są lub mogą być leczone dzieci, niezależnie od tego, czy działa jako praktyka, czy jako podmiot leczniczy (art. 22b ustawy z dnia 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich, t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 110 ze zm.). Szczegóły opisuję we wpisie o standardach ochrony małoletnich w gabinecie.

Obie formy obowiązuje ten sam zakaz: informacje o zakresie i rodzajach świadczeń nie mogą mieć cech reklamy (art. 14 ust. 1 udl). Więcej o tym zakazie piszę we wpisie czy lekarz może sprzedawać kurs online. Umowę z Narodowym Funduszem Zdrowia może zawrzeć świadczeniodawca, którym jest każdy podmiot wykonujący działalność leczniczą (art. 5 pkt 41 lit. a ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1461 ze zm.), a więc także praktyka zawodowa. Wymagania konkretnego konkursu ofert, np. co do liczby personelu, mogą jednak w praktyce przesądzić o wyborze podmiotu leczniczego.

Praktyka zawodowa czy podmiot leczniczy – jak wygląda porównanie?

Kryterium	Praktyka zawodowa	Podmiot leczniczy
Kto udziela świadczeń	sam lekarz, pielęgniarka, położna, fizjoterapeuta; w grupowej praktyce wyłącznie wspólnicy albo partnerzy	personel medyczny zatrudniony na umowę o pracę albo współpracujący na podstawie umów cywilnoprawnych
Zatrudnianie	lekarz: osoby niebędące lekarzami do czynności pomocniczych, lekarz tylko na staż lub specjalizację (art. 53 u.z.l.)	bez ograniczeń co do liczby i rodzaju personelu, z zachowaniem art. 17 ust. 1 pkt 3 udl
Forma prawna	JDG (indywidualna), spółka cywilna, jawna, partnerska (grupowa)	każda forma działalności gospodarczej, w tym JDG i spółka z o.o.
Kto może być właścicielem	co do zasady wyłącznie osoby wykonujące dany zawód	także osoba bez uprawnień medycznych
Organ rejestrowy	okręgowa rada lekarska, okręgowa rada pielęgniarek i położnych, Krajowa Rada Fizjoterapeutów	wojewoda
Opłata za wpis	2% przeciętnego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw	10% przeciętnego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw
Regulamin organizacyjny	tak, w węższym zakresie (art. 24 ust. 3 udl); bez regulaminu przy praktyce wyłącznie w zakładzie leczniczym	tak, pełny zakres z art. 24 ust. 1 udl
OC – minimalna suma na jedno zdarzenie	lekarz 75 000 euro; pielęgniarka i fizjoterapeuta 30 000 euro	ambulatoryjny 75 000 euro; szpital 100 000 euro
Umowa z NFZ	możliwa	możliwa

Kiedy przejść z praktyki na podmiot leczniczy?

Przejście na podmiot leczniczy zwykle staje się potrzebne, gdy w gabinecie zaczyna pracować ktoś, kto samodzielnie udziela świadczeń, a nie jest właścicielem praktyki. Najczęstsze sytuacje to:

• Drugi lekarz albo fizjoterapeuta w zespole – zatrudniony na umowę o pracę albo współpracujący na kontrakcie, przyjmujący własnych pacjentów.
• Nowy wspólnik bez uprawnień medycznych – np. osoba odpowiedzialna za zarządzanie i finanse gabinetu.
• Spółka z o.o. – wspólnicy chcą ograniczyć odpowiedzialność za zobowiązania gabinetu albo przygotować go do sprzedaży lub wejścia inwestora.
• Rozwój usług – różne specjalizacje pod jednym szyldem, kolejne gabinety, poradnia, zabiegi wymagające kilku osób z różnymi uprawnieniami.

Typowy przykład: lekarz dentysta od kilku lat prowadzi indywidualną praktykę, w której pracują asystent stomatologiczny i higienistka stomatologiczna. Gabinet ma tylu pacjentów, że lekarz chce przyjąć drugiego lekarza dentystę na kontrakt B2B, a w przyszłości ortodontę. Drugi lekarz nie będzie wspólnikiem, więc ani indywidualna, ani grupowa praktyka nie pozwala na taką współpracę. Gabinet potrzebuje wpisu jako podmiot leczniczy, a dotychczasowy właściciel może nadal przyjmować pacjentów, udzielając świadczeń w ramach własnego podmiotu.

Jak przejść z praktyki zawodowej na podmiot leczniczy krok po kroku?

Ustawa nie przewiduje „przekształcenia” wpisu praktyki we wpis podmiotu leczniczego. Praktykę i podmiot rejestrują różne organy, więc w praktyce potrzebny jest nowy wpis u wojewody, a dotychczasowa praktyka zostaje wykreślona na wniosek (art. 108 ust. 2 pkt 5 udl) albo zmieniona na inny rodzaj, np. praktykę wyłącznie w zakładzie leczniczym. Kolejne kroki warto zaplanować tak, żeby nie było przerwy w udzielaniu świadczeń:

1. Wybierz formę podmiotu (JDG, spółka z o.o. albo inna spółka) i w razie potrzeby załóż spółkę.
2. Zawrzyj umowę OC dla podmiotu leczniczego najpóźniej w dniu poprzedzającym rozpoczęcie działalności.
3. Złóż wniosek o wpis podmiotu leczniczego do wojewody. Działalność w nowej formie można rozpocząć po wpisie (art. 103 udl).
4. Przygotuj regulamin organizacyjny podmiotu i informacje dla pacjentów wymagane przez art. 24 ust. 2 udl.
5. Uporządkuj umowy: z personelem, najmu lokalu, z laboratorium, z dostawcą systemu dokumentacji, z firmą odbierającą odpady medyczne.
6. Zaplanuj przekazanie dokumentacji medycznej. Przy zaprzestaniu działalności leczniczej dokumentację przejmuje podmiot, który przejął zadania podmiotu kończącego działalność (art. 30a ust. 1 i 2 u.p.p.).
7. Zaktualizuj dokumenty RODO: nowy administrator danych, klauzule informacyjne dla pacjentów, upoważnienia personelu, rejestr czynności, umowy powierzenia z dostawcami.
8. Zgłoś zmianę albo wykreślenie dotychczasowej praktyki w okręgowej radzie lekarskiej, okręgowej radzie pielęgniarek i położnych albo w Krajowej Radzie Fizjoterapeutów.

Kontrakt lekarza w przedsiębiorstwie podmiotu leczniczego – jaka praktyka jest potrzebna?

Lekarz, który współpracuje ze szpitalem albo kliniką na podstawie umowy cywilnoprawnej, a nie umowy o pracę, wykonuje zawód w ramach działalności leczniczej, więc co do zasady potrzebuje wpisu praktyki zawodowej do rejestru (art. 5 ust. 1 udl). Najczęściej jest to indywidualna (specjalistyczna) praktyka lekarska wyłącznie w zakładzie leczniczym na podstawie umowy z podmiotem leczniczym prowadzącym ten zakład. Ten sam rodzaj praktyki przewidziano dla pielęgniarek i fizjoterapeutów.

Taka praktyka jest prostsza w prowadzeniu. Nie wymaga własnego pomieszczenia (art. 18 ust. 4 udl), a jeżeli praktyka nie prowadzi monitoringu, nie wymaga też regulaminu organizacyjnego (art. 23 ust. 2 udl). Obowiązkowe OC trzeba mieć tak samo jak w innych praktykach. Treść samej umowy z podmiotem leczniczym, w tym podział odpowiedzialności i ryzyko uznania kontraktu za stosunek pracy, to osobny temat, który wymaga analizy konkretnej umowy.

Jak wygląda współpraca?

Wybór między praktyką a podmiotem leczniczym łączy przepisy o działalności leczniczej, przepisy zawodowe, prawo spółek, umowy z personelem i ochronę danych pacjentów. Błąd w wyborze formy zwykle wychodzi dopiero przy kontroli albo w sporze ze wspólnikiem.

Jeśli chcesz przejść przez to samodzielnie, zacznij od tabeli porównawczej z tego wpisu i listy kroków przy przejściu na podmiot leczniczy. Jeśli wolisz zrobić to ze wsparciem, pomagamy w rejestracji podmiotu leczniczego, a jeśli potrzebujesz, przygotowujemy też dokumenty na start: umowę spółki, regulamin organizacyjny, umowy z personelem i dokumenty RODO. Zaznacz w formularzu poniżej, na jakim etapie jesteś i czego potrzebujesz, a zaproponujemy zakres pracy.

FAQ – podmiot leczniczy a indywidualna praktyka

Czym różni się podmiot leczniczy od praktyki zawodowej?

W praktyce zawodowej świadczeń udziela sam lekarz, pielęgniarka, położna albo fizjoterapeuta, a w grupowej praktyce wyłącznie wspólnicy. Podmiot leczniczy może zatrudniać personel medyczny i działać w każdej formie przewidzianej dla działalności gospodarczej (art. 4 i art. 5 udl). Praktykę rejestruje samorząd zawodowy, a podmiot leczniczy wojewoda (art. 106 ust. 1 udl).

Czy prywatny gabinet stomatologiczny jest podmiotem leczniczym?

To zależy od wpisu w RPWDL. Gabinet prowadzony przez lekarza dentystę na jednoosobowej działalności może być indywidualną praktyką lekarską albo podmiotem leczniczym. Jeżeli w gabinecie leczą pacjentów inni lekarze dentyści niebędący wspólnikami, co do zasady właściwą formą jest podmiot leczniczy.

Czy lekarz w indywidualnej praktyce może zatrudnić innego lekarza?

Co do zasady tylko w celu odbywania przez niego stażu podyplomowego albo szkolenia specjalizacyjnego, z obowiązkiem poinformowania organu rejestrowego (art. 53 ust. 2 i 3 u.z.l.). Osoby niebędące lekarzami może zatrudniać do czynności pomocniczych (art. 53 ust. 1 u.z.l.).

Czy praktykę lekarską można prowadzić w formie spółki z o.o.?

Nie. Praktyka grupowa może działać wyłącznie jako spółka cywilna, jawna albo partnerska (art. 5 ust. 2 pkt 1 lit. b udl). Spółka z o.o. może wykonywać działalność leczniczą tylko jako podmiot leczniczy.

Czy lekarz na kontrakcie w szpitalu musi mieć własną praktykę?

Jeżeli współpracuje na podstawie umowy cywilnoprawnej jako przedsiębiorca, co do zasady potrzebuje wpisu praktyki do rejestru, najczęściej jako praktyki wyłącznie w zakładzie leczniczym na podstawie umowy z podmiotem leczniczym. Lekarz zatrudniony na umowę o pracę nie potrzebuje do tej pracy własnej praktyki.

Czy indywidualna praktyka lekarska może mieć umowę z NFZ?

Tak. Świadczeniodawcą w rozumieniu przepisów o świadczeniach opieki zdrowotnej jest każdy podmiot wykonujący działalność leczniczą, czyli także praktyka zawodowa (art. 5 pkt 41 lit. a ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych). O zawarciu umowy decyduje wynik konkursu ofert i spełnienie jego wymagań.

Jak przekształcić indywidualną praktykę lekarską w podmiot leczniczy?

Potrzebny jest nowy wpis podmiotu leczniczego u wojewody, nowe ubezpieczenie OC, regulamin organizacyjny podmiotu, uporządkowanie umów i dokumentów RODO oraz zaplanowanie przekazania dokumentacji medycznej (art. 30a u.p.p.). Dotychczasową praktykę wykreśla się na wniosek albo zmienia na inny rodzaj praktyki.

Ten artykuł ma charakter wyłącznie edukacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda sytuacja wymaga indywidualnej oceny. Jeśli potrzebujesz wsparcia w swojej sprawie, skontaktuj się z nami.

Stan prawny na: 27.10.2026